اسپاسم عضلانی و درمان‌های طب سنتی

محمود حیدری، محقق طب سنتی

اسپاسم یا گرفتگی عضلانی در واقع انقباض شدید و غیر ارادی یک عضو است که همراه با درد شدید می‌باشد.ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت به طول انجامد گاها این گرفتگی‌ها، در زیر پوست قابل روئیت است.اسپاسم در یک عضله یا دسته‌ای از عضلات ایجاد می‌‌شود و بیشترین نواحی گرفتگی پشت ران و روی ران ساق پا و گردن می‌‌باشد. اما در کف پا، دست‌ها، قفسه سینه و بازوها هم اتفاق می‌‌افتد.

دلایل اسپاسم:

اصولا اشخاصی که تحرک کمتری دارندد بعد از انجام حرکات سنگین دچار گرفتگی می‌شوند حتی ورزشکارانی که بعد از مدتها شروع به انجام حرکت ورزشی می‌کنند دچار گرفتگی عضلات می‌شوند.

علت گرفتگی عضله، خستگی آن عضو است. وقتی کار زیادی بیش از توانایی آن عضله صورت می‌گیرد به دلیل فعال شدن رفلکس غیر ارادی که از نخاع تشات می‌گیرد عضله منقبض می‌شود.

اگر ورزشکاران قبل از ورزش نرمش‌های کشسانی را درست و به اندازه ندهند دچار گرفتگی عضلات می‌شوند.

همین دلیل برای فعالیت کم امکان دارد چون وقتی تحرک یک عضله بسیار کم باشد به اصطلاح تنبل شده و بعد از انجام فعالیت به دلیل آماده نبودن و ضعیف بودن در اثر حرکات به سرعت خسته شده و دچار گرفتگی می‌شود.

گرفتگی عضلات می‌تواند به دلیل فشار عصبی و استرس نیز باشد که گهگاه در ناحیه معده و حتی روده نیز امکان دارد.

همچنین کمبود مواد معدنی نیز بی‌تاثیر نیست.اختلال در تعادل مواد معدنی و آنزیم‌ها موجب اسپاسم عضلانی می‌شود. مانند کاهش یا افزایش بیش از حد منیزیم، کلسیم، پتاسیم.

کم آبی نیز باعث بالارفتن اسید لاکتیک در عضلات می‌شود در واقع کم آبی یکی از مهم‌ترین دلیل نرسیدن خون کافی به عضلات است در زمان فعالیت آب بدن کم می‌شود در نتیجه خون‌رسانی و اکسیژن نیز کاهش می‌آید که این امر سبب گرفتگی عضلات می‌شود.

تحت فشار بودن رگ‌های عصبی مثل تنگی کانال نخاعی هم در گرفتگی تاثیر دارد. و همچنین نشستن‌های طلانی یا ایستادن طولانی مدت نیز باعث گرفتگی می‌شود.

روش‌های درمانی

با تشخیص علت گرفتگی می‌توان با درمان‌های طب سنتی از بروز این اتفاق جلوگیری کرد و در هنگام گرفتگی نیز آن را برطرف کرد.

ماساژ درمانی

یکی از راه‌های سریع و مفید و موثر در درمان گرفتگی عضلات ماساژ درمانی و رگ‌گیری است. ناحیه‌ای که دچار گرفتگی شده است با روغن‌هایی مانند زیتون و یا بابونه برای چند دقیقه مکرراً ماساژ داده تا با برقراری جریان خون گرفتگی عضله از بین رود و درد ایجاد شده در اثر گرفتگی که گاها تا بعد از برطرف شدن اسپاسم ادامه دارد نیز برطرف شود.

به دلیل اینکه در اثر تحرک زیاد آب بدن کم می‌شود و همانطور که گفتیم باعث گرفتگی عضلات می‌شود آب درمانی روش بسیار مفیدی برای کاهش گرفتگی‌ها و درد عضلانی خواهد بود. آب درمانی در طب سنتی برای بیماری‌های مختلف با روش‌های مختلف نتایج قابل توجهی داشته است. مصرف روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان آب به آبرسانی عضلات کمک کره و باعث جریان خون می‌شود، که همین کار در زمان اسپاسم نیز بی‌نتیجه نیست. همچنین استفاده از حمام آب گرم و ماساژ ناحیه گرفته شده در زیر دوش آب گرم کمک شایانی به انبساط عضله می‌کند.

چای بابونه: این چای حاوی یک نوع اسید آمینه است به نام گلیسین که به آرامش عضلات کمک می‌کند. بهتر است زمان گرفتگی به مدت یک روز کامل پنج فنجان دمنوش چای بابونه در فواصل مختلف روز مصرف شود، تا هم باعث برطرف شدن گرفتگی عضلات هم تسکین درد آن عضله شود.

سرکه سیب: به دلیل داشتن پتاسیم درمان مناسبی برای این درد می‌باشد چون همانطور که گفتیم کمبود مواد معدنی در تشدید اساسم و طولانی شدن این اتفاق بسیار موثر است. بهتر است برای پیشگیری روزانه مقداری سرکه سیب همراه با سلالاد یا غذای روزانه می‌شود. همچنین از مصرف سبزیجاتی مانند کلم و اسفناج و شاهی نیز غافل نشوید.

روغن کنجد:

مالش روغن کنجد بر روی ناحیه دچار گرفتگی و سپس کمپرس آب گرم بر روی همان ناحیه در باز شدن عضله گرفته شده تاثیر شایانی دارد.

بادکش

عمل بادکش در درمان بیماری‌های مختلف کاربرد دارد و یکی از بهترین عمل‌ها در زمان گرفتگی انجام عمل بادکش گرم است. بهتر است بعد از ماساژ لیوان‌های بادکش را ابتدا در اطراف عضله گرفته شده به مدت چند دقیقه قرار داد و بعد از آن با جابه‌جا کردن لیوان‌ها و نزدیک بردن و سپس قرار دادن بر همان ناحیه گرفته شده باعث گرم شدن عضله و خونرسانی و در نتیجه باز شدن گرفتگی شود و این عمل برای تسکین درد نیز موثر است و بهتر است بعد از باز شدن عضله یک یا دو مرتبه دیگر در ساعات مختلف انجام شود.