کورتون، دارویی که مد می شود

کورتون، دارویی که مد می شود

نویسنده: محمود حیدری

کورتون نام عامیانه گروهی از داروهای شیمیایی است که خاصیت «مسکن» و «تضعیف سیستم ایمنی بدن» را داشته و متاسفانه به علت رضایت مندی فوری بیمار، در اکثر بیماری‌ها تجویز می‌شود.

 نام کامل این داروها کورتیکواستروئید است و به شکل قرص، آمپول، اسپری و پمادهای موضعی خطرناک در دسترس همگان وجود دارند. عوارض بسیار زیادی بعد از مصرف این دارو مشاهده شده است. اضافه وزن، رشد موهای زائد بدن و صورت، پوکی استخوان شدید، افت دائمی قدرت ایمنی بدن و… از جمله عوارض شدید این دارو است.

تعریف علمی کورتون؟

کورتون یا کورتیکوستروئید یا به اختصار استروئیدها، نوعی چربی هستند که در کبد از ماده اولیه کلسترول ساخته شده و غده آدرنال یا فوق کلیوی از آن‌ها در ساختن هورمون‌ها استفاده می‌کند. مهم‌ترین هورمون استروئیدی که در بدن ساخته می‌شود، کورتیزول نام دارد. این دسته موارد بطور مصنوعی هم ساخته می‌شوند و از آن‌ها به عنوان دارو استفاده می‌شود. به کورتیکوستروئید‌هایی که بطور مصنوعی ساخته شده و به صورت دارو مصرف می‌شوند کورتون هم می‌گویند. کورتون‌ها در طب در درمان بسیاری بیمار‌ی‌ها مانند آسم، روماتیسم مفصلی، اگزما، لوسمی و بسیاری بیماری‌های دیگر استفاده می‌شود.

چه داروهایی جزء کورتون‌ها محسوب می‌‌شوند؟

مهم‌ترین استروئید یا کورتون‌هایی که به صورت دارو به کار برده می‌شوند عبارتند از هیدروکورتیزون، دگزامتازون، بتامتازون، پردنیزون، پردنیزولون، متیل پردنیزولون، کلوبتازول. این داروها خاصیت مسکن و تضعیف سیستم ایمنی بدن را دارند و در درمان تعداد زیادی از بیماری‌ها به کار می‌‌روند. به شکل قرص، آمپول، اسپری و پمادهای موضعی در داروخانه‌ها وجود دارند.

توضیح علمی عملکرد کورتون‌ها

کورتیزون نقش مهمی در کنترل تعادل آب و نمک در بدن دارد. ضمن این‌که میزان کربوهیدرات‌ها، چربی و سوخت‌وساز پروتئین‌ها را نیز تنظیم می‌کند. وقتی به بدن فشار وارد می‌شود، غده‌ی هیپوفیز در ناحیه‌ی زیر مغز، آدرنوکورتیکوتروپین تولید می‌کند. این ماده، غدد فوق‌کلیوی را برای ترشح کورتیزول تحریک می‌کند. کورتیزول اضافی به بدن کمک می‌کند تا با موقعیت‌های استرس‌زا مانند عفونت، ضربه‌ی ناگهانی، جراحی یا مشکلات عاطفی روبه‌رو شود. وقتی مشکلات و موقعیت‌های نام‌برده به پایان می‌رسند، ترشح غده‌ی فوق‌کلیوی هم به‌شکل عادی باز می‌گردد. غدد فوق‌کلیوی معمولا هر روز صبح ۲۰ میلی‌گرم کورتیزول ترشح می‌کنند، اما در صورت لزوم، میزان این ترشح می‌تواند ۵ برابر هم شود. کورتیکواستروئیدها با حضور در سیستم ایمنی بدن، مانع تولید موادی مانند پروستاگلاندین‌ها در بدن می‌شوند. این مواد در بدن حساسیت و التهاب ایجاد می‌کنند. با وجود این، این داروها مانع از عملکرد صحیح سلول‌های سفید خونی و مبارزه‌ی آن‌ها با عوامل خارجی در بدن هم می‌شوند و در عملکرد صحیح سلو‌های سفید خونی اشکال ایجاد می‌کنند. مداخله در کار سیستم ایمنی باعث افزایش خطر عفونت می‌شود.

در چه درمان‌هایی کورتون مصرف می‌شود؟ کورتیکواستروئیدها برای درمان وضعیت‌های مختلفی کاربرد دارند. برای نمونه از آن‌ها برای کنترل التهاب

مفاصل و ارگان‌ها در بیماری‌هایی چون: روماتیسم مفصلی، لوپوس، اسپوندیلیت آنکیلوزان، آرتریت ایدیوپاتیک جوانان، بیماری‌های التهابی روده، درماتومیوزیت، پلی‌میوزیت، بیماری بهجت، پلی‌میالژی روماتیکا (نوعی بیماری التهابی شریان‌های بزرگ است)، بیماری‌های ارتباطی بافت‌ها، اسکلرودرمی، آرتریت گیجگاهی، التهاب رگ، ام اس، استفاده می‌شود.

کورتیکواستروئیدها به‌طور ساختاریافته برای درمان آرتروز استفاده نمی‌شوند. اما گاهی به‌شکل موضعی در ناحیه‌ی مفصلی که درگیر مشکل است، تزریق می‌شوند.

عوارض کورتون

خوردن خیلی از قرص‌های مسکن معروف برای ما حکم آب خوردن را دارد. اصلا توجه نمی کنیم که هر کدام از آن‌ها چه قدر می‌تواند برای سلامت ما مضر باشد. از طرفی افراد بیمار جامعه نیز، بعضا بنا بر سلیقه شخصی به سمت مصرف قرص‌های این چنینی می‌روند. بدون اینکه، از برآیند این کار مطلع باشند. با وجودی که داروی کورتون بسیار در درمان‌ها باب و رواج پیدا کرده است، اما عوارض بسیار شدید و سریع آن سبب اعتراض و ناراحتی بیماران شده است. عوارض کورتون بسیار فاحش و قابل رویت، در کوتاه زمان بعد از مصرف این داروها احساس می‌شود.

* افزایش اشتها و وزن

* تجمع چربی در ناحیه‌ی سینه، صورت، قسمت بالایی کمر و شکم

* احتساب نمک و آب در بدن و ایجاد التهاب و ورم

* فشار خون بالا

* بالا رفتن قند خون و دیابت

* کبودی سیاه و آبی‌رنگ روی پوست

* التیام دیرهنگام زخم‌های موجود در بدن

* پوکی استخوان

* آکنه

* آب مروارید

* ضعف ماهیچه‌ها

* نازک شدن پوست

* افزایش خطر ابتلا به عفونت

* زخم معده

* افزایش تعرق

* تغییرات و نوسانات خلقی

* مشکلات روانی مثل افسردگی

* سرکوب و ایجاد بحران در عملکرد غده‌ی فوق‌کلیوی… از جمله عوارض مصرف این دارو است.

طب سنتی درباره‌ی کورتون چه می‌گوید؟

غرب به دلیل نداشتن درمان برای بیماری‌ها، همیشه متوسل به کورتون‌ها می‌شود، که ظاهرا زود جواب می‌دهند و بیمار احساس می‌کند که درمان صورت گرفته است. ولی فاجعه‌ی بعدی زمانی اتفاق می‌افتد که برای درمان عوارض کورتون‌ها به درمان‌های خطرناک‌تر متوسل می‌شوند، که البته سودآوری فوق‌العاده‌ای را هم برای شرکت‌های بزرگ دارو و خدمات سلامت و عوامل خرد آن‌ها به همراه دارد، و در اینجاست که بازی خطرناک «مرگ و تجارت» شروع می‌شود.

یکی از ایراداتی که برخی افراد بر «طب سنتی» وارد می‌کنند این است که درمان‌های سنتی برای تاثیر، زمان زیادی لازم دارد و صبر و حوصله می‌طلبد! سرعت عمل در درمان همیشه مطلوب نیست. مثلا این هنر نیست که با تجویز قرص «پردنیزولون» به سرعت درد‌های مفصلی را تسکین دهیم. به این قیمت که عوارضی مثل پوکی استخوان یا اضافه وزن و آب مروارید و … ایجاد شود. در طب اسلامی و طب سنتی قائل به این هستیم که اولا به بدن فرصت دهیم تا خودش بر بیماری غلبه کند تا طبیعت و قوه‌ی مدبره، همیشه قوی و آماده بماند؛ ثانیا در صورت نیاز به درمان، از دارو‌ها و تدابیری استفاده کنیم که عارضه نداشته باشد.

جایگزین کورتون در طب سنتی

با توجه به تاثیرات این دارو، می‌توان دریافت که، طبع غالب این دارو سرد است و برای درمان بیماری‌هایی با طبع سرد، استفاده می‌شود. در صورتی که اگر بیماری سرد باشد و دارو هم سرد، می‌تواند عوارض جبران ناپذیری را به همراه داشته باشد.

– اگر مبتلا به روماتیسم هستید: بهترین داروی گیاهی جایگزین میتیل پردنیزولون، خوردن یک لیوان آب کرفس با ۱ قاشق چای‌خوری تخم اسفند است.

– اگر مبتلا به بیماری آلوپسی یا ریزش سکه‌ای موها هستید بهترین داروی جایگزین ، مالیدن روغن پیاز عنصل یا روغن سیر دشتی اسقیلی است.

– اگر مبتلا به بیماری آسم مزمن هستید: بهترین داروی جایگزین، نوشیدن دمنوش ریشه زنبق کوهی یا ریشه ایرسا + گل بنفشه است.

– مبتلایان به بیماری MS به جای مصرف میتیل پردنیزولون یا کورتون‌های دیگر بهتر است از مخلوط داروهای ریشه عاقرقرها + ریشه گیاه جینسینگ + ریشه گیاه بسفایج استفاده کنند.

– اگر مبتلایان به بیماری پسوریازیس از کورتون‌ها استفاده می‌کنند بهتر است به جای آن، از ترکیب برگ تیول + مرزنجوش + گزنه + گل بابونه بصورت دمنوش میل کنند.

– مبتلایان به بیماری سرطان‌های خون بهتر است از دمنوش غافث + گل همیشه بهار + چوب چینی + زعفران استفاده کنند.

– افرادی که مبتلا به لیکن پلان پوستی هستند بهتر است از معجونی متشکل از تخم سیاهدانه + عسل همراه با یک استکان دمنوش گل پامچال استفاده کنند.

– مبتلایان به بیماری لوپوس: به جای مصرف کورتون، حب رازی که ترکیبی از ریشه سورنجان + زیره سیاه + ریشه زنجبیل + تربد + فلفل سیاه + صبرزرد است، روزانه ۶ تا ۹ حب میل کنند.