دمنوش ترخون جرعه‌ای سلامتی

دمنوش ترخون جرعه‌ای سلامتی

۲۸ خرداد ۱۳۹۸

دکتر مهدی فهیمی متخصص طب سنتی

ترخون یا تلخون گیاهی علفی، پایا و چند ساله است که ارتفاع آن به ۶۰ سانتی‌متر نیز می‌رسد. این گیاه برگ‌های سبزرنگ بلند، باریک و ضعیفی دارد.

ترخون از خانواده‏ی آفتاب‌گردان‌‏هاست. گل‌‏های این گیاه زرد رنگ هستند که در فواصل تیر تا مهر ماه شکوفه می‌‏دهند.

ساقه‌های ترخون تقریبا نازک و شکننده هستند که در اثر شکسته شدن، بوی اسانس آن‌ها به مشام می‌رسد. برگ‌های گیاه نیز معطرند و رایحه‌ی خاصی دارند. قسمت مورد استفاده‌ی گیاه، برگ و شاخه‌های جوان و نرم است که هنوز چوبی نشده‌اند. مزه‌ی گیاه تازه، کمی تند و سوزاننده است. برای تکثیر و پرورش این گیاه، قطعه‌های ریزوم آن را در زیر خاک قرار می‌دهند. پس از مدتی جوانه‌هایی از آن‌ها می‌روید که گیاه جدیدی به وجود می‌آید. همچنین، ریزوم گیاه به اطراف گسترش می‌یابد و باعث ازدیاد و تولید گیاهان جدید می‌شود.

ترخون منبع بسیار خوبی از آهن، کلسیم، منگنز، پتاسیم، منیزیم و ویتامین‌های A و C است.

به دلیل داشتن خاصیت بی‌حس‌کنندگی در دهان، یونانیان باستان این گیاه را برای تسکین دندان‌درد می‌جویدند.

این گیاه همچنین در قرون وسطی به عنوان یک پادزهر برای درمان سم مارگزیدگی استفاده می‌شد.

امروزه تقریبا در تمام نقاط ایران ترخون می‌کارند و آن را به عنوان سبزی‌خوردن مصرف می‌کنند؛ اما ترخون نواحی مرکزی ایران، به خصوص ترخون منطقه‌ی میان قم و کاشان، از بهترین انواع این گونه‌ی گیاهی محسوب می‌شود.

خواص درمانی

* تاثیر روی دستگاه قلبی عروقی

– افرادی که فشارخون بالایی دارند، می‌توانند از این سبزی به جای نمک در غذا استفاده کنند.

– دمنوش ترخون در بهبود گردش خون کمک می‌کند.

* تاثیر روی دستگاه عصبی

– دمنوش ترخون برای رفع خستگی و آرامش اعصاب بسیار سودمند است.

– موجب تحریک مغز و سیستم عصبی می‌شود و آن را فعال می‌کند.

* تاثیر روی دستگاه ادراری و تناسلی

– دمنوش ترخون قاعده‌آور است و عادت ماهانه را مرتب می‌کند.

– ادرارآور است.

* تاثیر روی غدد

– کبد را پاکسازی می‌کند و موجب افزایش سرعت فرآیند سم‌زدایی در بدن می‌شود.

* تاثیر روی دستگاه حرکتی

دمنوش ترخون در درمان رماتیسم مفید است و مصرف آن به خصوص شب‌ها باعث کاهش دردهای مفصلی می‌شود.

* تاثیر روی دستگاه گوارش

– دمنوش ترخون مقوی معده و دستگاه هاضمه است.

– نفخ و باد شکم را دفع می‌کند و مصرف دو هفته‌ی مداوم آن باعث کاهش طولانی‌مدت نفخ گوارشی می‌شود.

– هضم غذا را آسان می‌کند.

– اشتها آور است.

– دمنوش ترخون تولید صفرا کرده و به هضم و گوارش غذا کمک می‌کند.

– دمنوش ترخون توانایی بسیار زیادی برای مبارزه با کِرم‌های روده‌ای دارد.

– برای دل درد و دردهای معده مفید است.

– یبوست را برطرف می‌کند.

* خواص دیگر

– دمنوش ترخون تب‌بر است.

– بوی تند و معطر ترخون برای رفع بوی بد دهان استفاده می‌شود.

– به خاطر داشتن خواص آنتی‌باکتریال، برای ضدعفونی کردن زخم‌ها و بریدگی‌ها به کار می‌رود.

موارد منع مصرف و عوارض جانبی

در حد مصرف معمولی عارضه‌ی جانبی ندارد؛ اما از مصرف بیش از حد آن باید خودداری کرد. همچنین مصرف آن در دوران بارداری منع شده است.

طبیعت

ترخون از نظر طب‌سنتی ایران، گرم و خشک است.

طرز تهیه دمنوش ترخون

یک قاشق چای‌خوری از ساقه و برگ خشک‌شده‌ی ترخون را با یک لیوان آبجوش داخل قوری بریزید و ۱۵ دقیقه روی شعله‌ی غیرمستقیم قرار دهید تا دم بکشد. پس از صاف کردن، آن را با عسل یا نبات شیرین کرده و میل کنید.