این گرسنگی، سلامتی‌تان را تضمین می‌کند

این گرسنگی، سلامتی‌تان را تضمین می‌کند

۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۸

دکتر مهدی شاکری گلپایگانی محقق و درمانگر طب‌سنتی

پیامبر اکرم(ص): «روزه بگیرید تا تندرست باشید»

پیامبر اکرم(ص): «معده خانه‌ی تمام دردهاست و پرهیز و امساک بالاترین داروهاست»

مطابق آموزه‌های طب کل‌نگر و طب‌سنتی ایرانی، بیماری نتیجه‌ی به هم خوردن تعادل اخلاط چهارگانه‌ی بدن است. به این معنی که تولید خلط ناسالم در بدن تعادل اخلاط چهارگانه‌ی بلغم، دم، سودا و صفرا را به هم زده و این عدم تعادل یعنی بیماری.

گاهی ممکن است خلط سالم در بدن تولید شده، ولی بعد از سوخت‌وساز و متابولیسم در بدن، اخلاط سوخته و مواد سمی به درستی از بدن دفع نشده و تجمع موادسمی در بدن منجر به عدم تعادل اخلاط و بیماری شوند.

در تولید خلط ناسالم و یا تجمع سموم در بدن فاکتورهای دیگری نیز دخیل هستند که می‌توان به این عوامل اشاره کرد:

– پرخوری، بدخوری، عدم تحرک، استفاده از موادغذایی ناسالم، خستگی‌های جسمی و روانی، استرس‌های مزمن و ده‌ها عامل دیگر.

پس با یک نگاه کلی نتیجه می‌گیریم که اکثر بیماری‌ها در نتیجه‌ی عدم تعادل اخلاط و به تبع آن تجمع سموم در بدن ایجاد می‌شود و راه اساسی جهت درمان نیز پاکسازی بدن از این مواد زائد و ناسالم است. امساک از غذا راه حلی است که بشر برای رسیدن به سلامت و تعادل مزاجی انتخاب کرده است.

حتی انسان‌های بدوی نیز در هنگام بیماری‌ها امساک از خوردن داشته‌اند و در کلیه‌ی فرهنگ‌ها و تمدن‌ها شکلی از امساک و پرهیز غذایی انتخابی در دوره‌هایی از سال دیده می‌شود که بیشتر جهت حفظ سلامت و پیشگیری از بیماری‌ها توسط اقوام مختلف ایجاد شده است.

در دین اسلام نیز این پرهیز غذایی و امساک طی دوره‌ای از سال منظم و قاعده‌مند شده است و با گردش ماه قمری این ماه در تمامی فصل‌ها تجربه می‌شود.

چه اتفاقی طی ماه رمضان (روزه‌داری) در بدن انسان می‌افتد؟

در این ماه همه نیروی بدن انسان متوجه پاکسازی می‌‌شود و دستگاه گوارش که از پرکارترین و حساس‌ترین دستگاه‌های داخل بدن است فرصت پاکسازی خود را می‌یابد. از طرفی بدن در جهت تبادلات مایعات درون‌سلولی و بیرون‌سلولی و تبادل یون‌های بین سلولی به تعادل و آرامش کامل می‌رسد و این در صورتی است که آداب روزه‌داری به خصوص آداب تغذیه در این ماه به طور کامل انجام شود.

مزاج شناسی و روزه‌داری

مزاج روزه گرم و خشک است و این مزاج بر تمام مزاج‌های محیطی مثل مزاج فرد، مزاج جغرافیا یا مزاج فرد روزه‌گیر غالب می‌شود و غلبه‌ی گرمی و خشکی روزه‌داری تاثیر فراوانی بر کیفیات جسمانی و روانی فرد روزه‌گیر می‌گذارد و همین غلبه‌ی کامل گرمی و خشکی است که همه‌ی اخلاط ناسالم به خصوص غلبه‌ی بلغم بر بدن یا سودای اضافی و رسوب شده را سوزانده و دفع می‌کند. در نهایت منجر به پاکسازی درونی و کامل بدن می‌شود بدون اینکه نیاز به استفاده از دارو‌های گیاهی یا شیمیایی برای پاکسازی باشد. از طرف دیگر این افزایش خشکی باعث کاهش رطوبت دستگاه گوارش به خصوص مغز، کبد و معده می‌شود و نقش مهمی در درمان مشکلات و افزایش رطوبت این اعضا دارد. به این جهت است که ماه رمضان برای اکثر افرادی که دارای مزاج رطوبتی چه سرد و چه گرم هستند فواید بی‌شماری خواهد داشت.

برای مزاج‌های گرم و خشک و سرد و خشک نیز در صورت رعایت تدابیر غذایی و تنظیم فعالیت و تدبیر حرکت و سکون به خصوص اگر روزه‌داری در فصل گرم سال باشد سودمند است.

نقش روزه‌داری در درمان بیماری‌ها

با توجه به توضیحات فوق در مورد اتفاقاتی که در حین روزه‌داری در بدن می‌افتد و عنایت به مزاج روزه می‌توانیم نتیجه بگیریم که روزه‌داری نقش مهمی نه تنها در پیشگیری از بیماری، که در درمان بیماری‌ها نیز دارد.

روزه‌داری و کمک به درمان بیماری‌ها

بیماری‌های مفصلی

با توجه به نقش روزه در خشک کردن بدن و دفع اخلاط ناسالم به خصوص بلغم، می‌توان پیش‌بینی کرد در طی یک دوره روزه‌داری همراه با رعایت آداب به خصوص تدابیر غذایی متناسب با این ماه و متناسب با مزاج فرد روزه‌گیر از التهابات مفصلی و دردهای مفصلی کاهش چشمگیری خواهند داشت که شامل ورم مفاصل به خصوص زانو و مچ پا و التهابات مفصلی مهره‌های ستون فقرات به خصوص مهره‌های کمری است.

بیماری‌های گوارشی

همان‌طور که می‌دانیم بیشتر مشکلات گوارش از جمله سوء‌هاضمه و ورم معده ناشی از غلبه‌ی سردی و رطوبت بیش از حد معده است؛ بنابراین یک دوره‌ی کامل روزه‌داری علائم سوءهاضمه مثل دفع، ترش‌کردن، نامنظم بودن دفع گوارش و … را کامل برطرف می‌کند. البته مشروط بر اینکه غذای سحر شامل غذاهایی با مزاج گرم باشد (۷۰ درصد غذای سحر با مزاج گرم) و غذای افطار ۳۰ درصد مزاج گرم داشته باشد و در شبانه‌روز یک وعده سحر فقط غذا به صورت پخته مصرف شود یعنی بهتر از یک وعده غذای پختنی در وعده سحر مصرف شود.

ورم کلیه (گلو مرونفریت)

آزمایشات پاراکلینیکی و تحقیقات طب نوین نشان می‌دهند روزه‌داری البته تحت نظر پزشک درمانگر نقش موثری در درمان التهابات کلیه دارد.

کاهش فشارخون

تحقیقات جدید نشان می‌دهند در حین روزه‌داری با توجه به برقراری تعادل املاح بدن مثل سدیم، پتاسیم، کلسیم و فسفر فشارخون افراد دارای فشارخون بالا کنترل می‌شود و روزه‌داری کمکی موثر جهت کاهش یا حتی قطع داروهای ضد فشارخون شیمیایی است. البته این اقدامات باید تحت نظر پزشک درمانگر انجام شود.

کاهش استرس و کمک به درمان بسیاری از بیماری‌های روان پزشکی از جمله اسکیزوفرنی

تحقیقات بالینی جدید به خصوص در بعضی از بیمارستان‌های مسکو نشان می‌دهد امساک غذایی به صورت روزه‌داری منظم و با برنامه و توجه به شرایط بیمار نقش بسیار موثری در بهبود علائم بیماری اسکیزوفرنی داشته است و امروزه بخشی از درمان در مراکز درمانی طب کل‌نگر در سراسر جهان است.

افزایش توان قوای فکری و ذهنی

همان‌طور که می‌دانیم با افزایش رطوبت در مغز میزان فعالیت و هوشیاری مغز کاهش یافته و از طرفی خواب نیز افزایش پیدا می‌کند. با توجه به مزاج گرم و خشک روزه‌داری در حین ماه مبارک رمضان از میزان سردی و رطوبت مغز کم می‌شود و فعالیت و آمادگی ذهنی افزایش می‌یابد. معمولا افرادی که با رعایت آداب غذایی، روزه‌داری موفقی را پشت‌سر می‌گذارند همراه با نتایج معنوی روزه‌داری، از شادابی و آمادگی بیشتر فعالیت مغزی بهره می‌برند.

کمک به درمان دیابت

بیماران مبتلا به افزایش قندخون در صورتی که تحت نظر و با صلاح‌دید پزشک درمانگر روزه بگیرند، کمک موثری به کنترل و تنظیم قندخون آنان خواهد شد.

پیشگیری و درمان کبد چرب

در حین روزه‌داری برداشت گلوکوز ذخیره شده و چربی اضافی ذخیره شده در کبد افزایش می‌یابد و این گام بزرگی برای درمان کبد چرب است؛ بنابراین باید توجه شود بیماران مبتلا به کبد چرب ضمن مشورت با پزشک درمانگر خود در ماه مبارک رمضان با روزه گرفتن گام بزرگی برای درمان کبد چرب را بر ‌دارند.

تقویت سیستم ایمنی بدن

یکی از فواید بزرگ روزه‌داری که طب‌نوین با تحقیقات جدید نیز آن را ثابت کرده، تقویت و بازسازی سیستم ایمنی بدن است. طی ساعات امساک غذایی در ماه رمضان، توان و انرژی بدن فارغ از فعالیت‌های گوارشی شده و صرف بازسازی خود و ارگان‌های مختلف از جمله سیستم سلولی، شیمیایی و دفاعی بدن می‌شود که نتیجه‌ی آن بعد از ماه رمضان قابل لمس است.

نکته‌ی مهم جهت بهره‌مندی از فواید جسمانی روزه‌داری جهت حفظ سلامتی و درمان بیماری این است که توجه کنیم در این ماه مبارک باید ورودی مواد غذایی به بدن حداقل ۳۰ درصد نسبت به زمان عادی کاهش یابد در غیر این صورت نه فقط فایده‌ای نخواهیم برد و به فرموده‌ی حضرت علی (ع) فقط سختی گرسنگی و تشنگی را تحمل کرده‌ایم، در صورتی که موادغذایی بیشتر و ناسازگار با مزاج نتایج عکس نصیب فرد روزه‌گیر خواهد شد. اگر این شرایط رعایت نشود، می‌توان گفت اگر روزه نگیریم بهتر است. امروزه می‌توانیم خودمان قضاوت کنیم که چه مقدار روزه‌ی صحیح می‌گیریم. با برنامه‌ی غذایی مناسب در ماه مبارک رمضان باید درصد استفاده از مواد پروتئینی کم شود. متاسفانه طی سال‌های گذشته آمار نشان داده که مصرف مواد پروتئینی در طی ماه مبارک رمضان ۳۰ درصد اضافه شده است.