طعم خوش غذا در ظروف سنگی

طعم خوش غذا در ظروف سنگی

سرپانتین؛ این نام علمی سنگی است که ویژگی‌های آن این امکان را به شما می‌دهد تا به کمک اندکی صنعت و هنر مجموعه‌ای از لذت، زیبایی و سنت را تجربه کنید. دیگ‌های سنگی مشهد، بخشی از صنایع دستی مشهد ساخته شده از سنگ «هر کاره» یا به لهجه‌ی محلی «هرکره» است که به سادگی، تاریخ و گذشته را به حال و اکنون پیوند می‌دهد. این ظروف، به خصوص برای تهیه‌ی غذاهای گروه آبگوشت، در مقایسه با سایر ظروف متداول برای پخت و پز دارای امتیازاتی هستند.

 

تاثیر ظروف سنگی بر غذا

هر چند ظروف سنگی در حال حاضر کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما آن‌ها جزو ظروف مناسب برای پخت غذا محسوب می‌شوند. طبق بررسی کارشناسان غذایی، تغییر حالت سلولی مواد غذایی باید در زمان طولانی انجام گیرد که این ظروف به دلیل جنسیت منحصر به فرد خود با کمترین انرژی مورد نیاز حرارت را جذب و به تدریج در زمان طولانی مواد غذایی را آماده می‌کنند. بنابراین این امر از تبخیر سریع جلوگیری می‌کند و باعث حفظ املاح و مواد معدنی موجود در مواد غذایی می‌شود. این ظروف از نظر بهداشتی سالم هستند و تغییر در غذا ایجاد نمی‌کنند و از همه مهم‌تر حسی سرشار از تاریخ و فرهنگ را تداعی می‌کنند.

 

انواع دیگ‌های سنگی

دیگ‌های سنگی عمدتا دو نوع هستند یا دیزی سنگی که استوانه‌ای شکل است و معمولا یک یا دو نفره است یا هر کاره که در واقع قابلمه‌هایی سنگی هستند و می‌توان از آن‌ها برای تهیه غذای حتی ۱۲ نفر هم استفاده کرد.

 

دیزی سنگی، یادگاری از امام رضا (ع)

هنگامی که مامون، امام رضا (ع) را از مدینه به خراسان احضار کرد، آن حضرت در مسیر راه، معجزات و کراماتی را به اذن خداوند متعال به مردم و همراهیان خود ارائه کرد.

از آن جمله وقتی امام (ع) به روستای سناباد رسید، بر کوهی – که از سنگ سیاه بود – تکیه زد و این دعا را بر زبان مبارک خویش جاری کرد:

اللهم انفع به و بارک فیما ینحت منه

(پروردگارا، مردم را از این کوه، سودمند گردان و در آنچه از آن می‌تراشند، برکت و فایده‌ای بسیار قرار بده). سپس فرمود: «هر غذایی که می‌خواهید برای من طبخ کنید، در ظرف سنگی تراشیده شده از این کوه باشد.» زمانی که برای حضرت در ظروف سنگی غذا تهیه شد، مرتب غذا تناول می‌فرمود،‌ اگر چه حضرت کم خوراک بود.

از آن روز به بعد، مردم ظرف‌های سنگی گوناگونی از آن کوه می‌تراشند و مورد استفاده قرار می‌دهند، که به وسیله‌ی دعای حضرت برکات بسیاری دیده‌اند.

 

احیای هنر ساخت دیزی سنگی

متاسفانه در چند سال اخیر، به دلایل مختلف همچون تغییر ذائقه‌ی مردم، هنر ساخت دیگ‌های سنگی که قدمت آن به ۱۴ قرن می‌رسد رو به افول است؛ بنابراین، باید تمامی ارگان‌ها و نهادهای مرتبط از تمامی امکانات‌شان برای احیای این هنر اصیل، مفید و سودمند استفاده کنند؛ چرا که احیای این هنر اصیل ایرانی به سلامت مردم کمک می‌کند.

 

مزیت استفاده از ظروف سنگی

  1. کمک به حفظ سلامتی بدن

دیگ‌های سنگی سالم‌ترین ظروف هستند، چون انسان از خاک است. اگر ظرفی هم که برای طبخ غذا استفاده می‌کند از جنس سنگ یا خاک سفالی باشد یا بدن او سنخیت بیشتری دارد و آرامش دهنده است.

  1. صرفه‌جویی در سوخت

غذا در دیگ‌های سنگی با کمترین حرارت به بهترین نحو پخته می‌شود.

  1. گوارا بودن طعم غذا

طعم و مزه‌ی غذای پخته شده در ظروف سنگی قابل مقایسه با سایر ظروف نیست و غذای طبخ شده در این ظروف بسیار خوشمزه و خوش طعم است.

  1. سرعت پخت

این دیگ‌ها مانند دیگ زودپز (البته بدون خطرات و ضررهای آن) در کوتاه مدت غذا را می‌پزد. زمان پخت هر نوع گوشتی داخل این دیگ‌های سنگی با درجه‌ی حرارت ملایم، دو ساعت است.

  1. پیشگیری از سوختن غذا

به دلیل نیاز به حرارت کم و نیز سنگی بودن و در نتیجه داغ نشدن زیاد، غذا کمتر می‌سوزد و در صورت تمام شدن آب غذا مقدار سوختگی غذا کمتر می‌شود.

  1. صرفه‌جویی در مصرف مواد شوینده دیگ‌های سنگی بسیار راحت و حتی بدون مواد شوینده فقط با آب ولرم، به راحتی شسته می‌شوند.

 

نگهداری ظروف سنگی

نگهداری از ظروف سنگی راز و رمز خاص خودش را دارد؛ پس بهتر است به آن‌ها توجه کنید.

*از ظروف سنگی به غیر از پخت آبگوشت می‌توان برای تهیه‌ی اشکنه، خورش و سایر غذاهای مایع هم استفاده کرد.

*هیچ گاه در دیزی سنگی، برنج یا سرخ کردنی طبخ نکنید و دقت داشته باشید که هیچ‌گاه آب غذا خشک نشود.

*اگر می‌خواهید ظرف سنگی‌تان عمر طولانی‌تر داشته باشد، هیچ‌گاه آن را بیش از ۳ ساعت روی حرارت مستقیم قرار ندهید و از شعله پخش‌کن یا توری استفاده کنید.

*اگر به هر دلیلی ظروف سنگی‌تان ترک برداشت، کمی سفیده‌ی تخم‌مرغ همراه پودر خاک همین سنگ یا آهک را ترکیب و مانند ملات درزگیری کنید. البته از پودر سنگ هم می‌توان استفاده کرد.