درمان‌های خانگی زانو درد

درمان‌های خانگی زانو درد

يحيي روح‌بخش؛ حكيم طب سنتي

 

زانو يکي از مهم‌ترين و حساس‌ترين مفاصل بدن است و زانو درد از شايع‌ترين شکايات افرادي است که به کلينيک‌هاي درد مراجعه مي‌کنند.‌ اين ناراحتي ممکن است در هر فردي از سالخورده، تا ميانسال و کودک ديده ‌شود؛ البته زنان بيش از مردان مستعد ابتلا به اين مشکل هستند.‌ ناحيه‌ي درد زانو متغير است. منشا درد زانو مي‌تواند از هر يک از استخوان‌هايي که در زانو به هم مي‌رسند (‌استخوان ران، درشت ني و نازک ني)‌، کشک زانو،‌ رباط‌ها يا غضروف‌ها باشد. درد ممکن است منطقه‌اي باشد يا در کل زانو پخش شود. شدت درد نيز از کم تا بسيار شديد تغيير مي‌کند. زانو درد بر حسب سن و شرايط فرد، علل مختلف و متفاوتي دارد که از شايع‌ترين آن مي‌توان به اين موارد اشاره کرد: ساييدگي زانو (آرتروز يا استيو‌آرتريت) که در آن غضروف مفصل ممکن است تخريب شده يا از بين رفته باشد، التهاب مفصل (آرتريت) که نوعي روماتيسم مفصل است و درد از علايم مشخصه‌ي آن است، نرمي غضروف کشکک، آسيب‌هاي تاندون يا رباط‌هاي اطراف زانو، آسيب يا پارگي مينيسک زانو، آسيب‌هاي ورزشي و ضربه، ضعف استخوان‌بندي يا فرسودگي ناشي از کهولت، شکستگي، جراحات عضلاني يا غضروفي، دررفتگي زانو‌، آرتروز، لوپوس و بيماري‌هاي مزمن ديگر.

شما با روش‌هايي بسيار آسان و ساده در منزل مي‌توانيد درد زانو را کاهش دهيد. اين درمان‌ها بيشتر براي دردهاي متوسط مناسب است که در اثر زياد کار کشيدن از زانو، کم تحرکي آن يا بکارگيري نامناسب ايجاد مي‌شود.‌

 

انواع زانو دردها از نگاه طب سنتي

 

درد زانو از نظر طب سنتي مي‌تواند علل مختلفي همچون بلغم، سودا يا حتي صفرا داشته باشد. در موارد بسيار نادري هم ممکن است خلط دم، باعث ايجاد درد زانو شود.

الف) زانو دردهاي صفراوي

خوشبختنانه اين نوع زانو درد شيوع کمي در جامعه دارد.

علايم تشخيصي

اين نوع زانو درد در کساني به وجود مي‌آيد که صفراوي هستند و درجه‌ي صفراي آنها هم بالا است. علت به وجود آمدن زانو درد در اين افراد ناشي از خشکي زياد مفصل است که از شدت صفرا به وجود مي‌آيد. علايم اين نوع از خشکي در صدا دادن مفصل، خشکي مفصل زانو، سوزش و درد داخل مفصل ظاهر مي‌شود.

ب) زانو دردهاي بلغمي

اين نوع زانو درد در جامعه‌ي زنان بسيار شايع است.

علايم تشخيصي 

اين زانو درد در بلغمي مزاج‌ها و کساني که غلبه‌ي بلغم دارند به وجود آمده و علت آن هم، رسوب بلغم در مفصل زانو است. وقتي بلغم در مفصل زياد شود و رسوب کند باعث تورم همراه درد مي‌شود. در اصطلاح عوام مي‌گويند «زانو آب آورده است».

 نحوهي درمان

براي درمان موارد زير توصيه مي‌شود:

کاهش غذاهاي سرد و تر

 

نحوهي درمان

استفاده از  سرکه‌ي انگبين (از ترکيب دو واحد عسل+ دو واحد عرق کاسني و يک ليوان سرکه‌ي طبيعي به دست مي‌آيد).

در يک ليوان‌، در حدود دو سوم آب و يک سوم سرکه‌ي انگبين ريخته و يک ساعت بعد از شام ميل کنيد (به مدت۴۰ شب).

يک مرحله حجامت عام در ربع سوم ماه قمري انجام دهيد.

کاهش صفرازاها

اگر مدت زمان زيادي از به وجود آمدن اين بيماري گذشته و بهبودي حاصل نشده است، شب‌ها موقع خواب به مدت۴۰ تا ۸۰ روز‌‌ از ترکيب زير براي ترميم غضروف استفاده کنيد:

يک ليوان شير طبيعي + دو قاشق غذاخوري پودر سنجد و دو قاشق غذاخوري عسل.

از ترکيب سه واحد عسل با يک واحد سياه دانه‌ي نيم کوب شده، هر هشت ساعت يک قاشق مرباخوري ميل شود (يک الي سه ماه).

هر شب موضع درد را با روغن سياه دانه و بادام تلخ ترکيبي روغن مالي کنيد.

بادکش زانو يک شب در ميان و براي ۲۱ مرحله.

هر شب هفت عدد انجير خيس کرده ميل کنيد.

نوشيدن يک ليوان دم کرده‌ي زنجبيل و دارچين به طور روزانه توصيه مي‌شود.

طول درمان اين نوع زانو درد بسته به شدت بلغم بين ۲ تا ۶ ماه است.

 

ج) زانو درد سوداويي

اين نوع زانو درد در جامعه بسيار شايع است و هم در بين زنان و هم در مردان به وفور يافت مي‌شود.

 

علايم تشخيصي

کساني که سوداويي بوده يا غلبه‌ي سودا داشته باشند دچار اين گونه زانو درد مي‌شوند. در اين نوع زانو درد، زانوها لاغر شده و در حين باز و بسته شدن صدا مي‌دهند. به دليل رسوب سودا در مفصل و بروز خشکي همراه سردي زانو دردي به وجود مي‌آيد که دايم سرد است و اگر پيشرفت کند، مفصل دچار تغيير شکل مي‌شود. بيشتر روماتيسم‌هاي مفصلي‌ها از اين دسته هستند.

 

نحوهي درمان

دو واحد عسل، دو واحد عرق نعنا‌ و يک ليوان سرکه‌ي طبيعي را با هم ترکيب کنيد. يک سوم ليوان را از اين ترکيب پر کرده، بقيه‌ي آن را با آب پر کنيد و يک ساعت بعد از شام ميل نماييد. اگر سن بيمار بالاي ۴۰ يا طبع او خيلي سرد باشد از ترکيب زير به جاي ترکيب بالا استفاده کنيد:

چهار واحد روغن زيتون بودار، دو واحد عسل و يک واحد سرکه‌ي طبيعي را ترکيب کرده و هر هشت ساعت يک قاشق غذاخوري از آن ميل کنيد.

هر شب‌ و به مدت چهار ماه، روي زانو روغن بادام تلخ بماليد.

يک شب در ميان بادکش زانو انجام دهيد (۲۱ مرحله).

شبي هفت عدد انجير را داخل يک ليوان گلاب خيس کرده و ميل کنيد.

خوردن هفت عدد زيتون به صورت  ناشتا، ۴۰ عدد مويز به صورت روزانه و ارده با شيره روزي يک پياله توصيه مي‌شود.

کاهش جدي سودازاها

حجامت عام، حجامت زانو و زالو درماني بايد در هنگام درمان بسته به شرايط بيمار انجام پذيرد.

 

نکته

اگر بيماري پيشرفت کرده و تغيير شکل مفصل رخ داده باشد، طول درمان بيشتر خواهد بود. طول درمان در حالت عادي چهار الي شش ماه و در حالت پيشرفته يک الي دو سال خواهد بود.

 

درمان زانو درد با طب سنتي

توصيه‌هاي زير را در کنار درمان تخصصي، براي رفع درد زانو (بنا بر هر علتي که رخ داده است)، مي‌توان به‌کار گرفت.

اولين توصيه، کاهش وزن است که از فشار بر مفصل زانو کاسته و احتمال صدمات به غضروف، تاندون و رباط‌هاي زانو را کاهش مي‌دهد.

شنا يا راه رفتن در آب از ورزش‌هاي مفيد در کاهش درد زانوست و برعکس، ورزش‌هايي مانند فوتبال، تنيس، بدمينتون و بسکتبال باعث تشديد مشکلات و بيشترشدن درد زانو مي‌شود.

پرهيز از سرپا ايستادن، پرهيز از دو زانو و چهار زانو نشستن از ديگر توصيه‌هاي بسيار مفيد و گاهي ضروري است. اگر مجبور هستيد براي طولاني مدت سرپا بايستيد مثلا هنگام ظرف شستن، توصيه مي‌شود زيرپايي به طول حدود ۲۰ سانتي‌متر زير يکي از پاهاي خود قرار دهيد.

پياده‌روي با کفش مناسب روي سطح صاف به مدت نيم ساعت در روز توصيه مي‌شود. کوهنوردي، بالا رفتن يا پايين آمدن از پله‌ و پياده‌روي در سراشيبي يا سر بالايي مضر است.

مصرف بيشتر کلسيم و ويتامين D نيز توصيه‌اي مهم به ويژه به خانم‌ها پس از سن يائسگي است. روزانه حداقل نيم ساعت آفتاب گرفته و اين توصيه را در جلوگيري از پوکي استخوان و کاهش درد جدي بگيريد.

طب سوزني نيز يکي از روش‌هاي بسيار مفيد در کاهش درد و التهاب مفصل زانوست که در بسياري از موارد مي‌تواند بدون ايجاد هيچ گونه عارضه‌ي جانبي، جايگزين داروهاي مسکن يا کورتون‌ها با عوارض جانبي فراوان شود.

موقعي که نشسته‌ايد، زانو را بالا نگه داريد تا گردش خون بهتر انجام گيرد.

يخ درماني يکي از بهترين درمان‌ها براي رفع التهاب زانو است. بين يخ و پوست، يک حوله يا پارچه قرار دهيد تا از سرد شدن شديد پوست جلوگيري کند. حدود ۲۰ دقيقه يخ (به همراه پارچه) را روي زانو قرار دهيد و سپس آن را برداريد. ۵ دقيقه صبر کنيد و بعد دوباره تکرار کنيد. اين کار را به مدت يک ساعت انجام دهيد.

بستن محکم زانو براي جلوگيري از تجمع زيادي مايع مفصلي مفيد است. پانسمان را محکم کنيد اما نه به آن اندازه که جلوي گردش خون را بگيرد.

پودر دارچين و عسل را با هم مخلوط کرده، روي زانوي خود بماليد و هنگامي که زانو گرم شد، آن را از روي زانو برداريد.

يک قاشق غذاخوري روغن خردل را با يک قاشق غذاخوري روغن زيتون مخلوط کنيد. اين مرهم را روزي چند بار به زانوي خود بماليد و ماساژ دهيد.

قبل از خواب، مقداري سرکه روي زانوي خود بماليد.

تخم شنبليله آغشته به روغن تخم خردل درمان موثري براي درد زانو است. آن را روي زانوي خود بماليد و کمي صبر کنيد تا خشک شود. اين مرهم، زانو را گرم کرده، جريان خون را به آن افزايش مي‌دهد و مفصل را نرم و غضروف را سالم مي‌کند.