خون هم صالح و ناصالح دارد

خون هم صالح و ناصالح دارد

دکتر اکبر کتابی؛ حکیم طب سنتی

 

اگر بخواهیم خون صالح و ناصالح را از دیدگاه طب سنتی مورد بررسی قرار دهیم باید قبل از آن باید با اخلاط آشنا شویم. خلط، جسم روان و مرطوبی است که در نتیجه‌ی تغییرات روی غذا در دستگاه گوارش ایجاد می‌شود. غذا در اثر جویده و آمیخته شدن با بزاق دهان، ترشحات معده و حرکات دستگاه گوارش به ترکیبی شبیه به سوپ، به نام کیلوس معدی تبدیل می‌شود. این ماده‌ی سوپ مانند توسط عرق ماسارینا، که در طب نوین به آن مزانتریک می‌گویند، به کبد می‌رود و در اثر حرارت کبد به کیموس تبدیل می‌شود. کیموس کبدی حاوی چهار خلط به نام صفرا، دم، بلغم و سوداست. تعادل این اخلاط چهارگانه نقش مهمی در حفظ سلامتی و همچنین ایجاد بیماری‌ها دارد. اگر اخلاط ایجاد شده معتدل و کیفیت صالح داشته باشند موجب سلامتی بدن و اگر معتدل نباشند یا کیفیت ناصالح داشته باشند، زمینه‌ی بروز بیماری‌ها را ایجاد می‌کنند.

 

انواع هضم

هضم اول: هضم معدی است و نتیجه‌ی آن تولید کیلوس معدی و ماده‌ی زائد آن، مدفوع است.

هضم دوم: هضم کبدی که نتیجه‌ی آن تولید کیموس کبدی و مواد زائد آن، ادرار است.

هضم سوم و چهارم: هضم عروقی و عفونی است و ماده‌ی دفعی آن عروق، چرک و… است.

خداوند متعال برای جدایی اخلاط جایگاهی برای هر کدام از آن‌ها قرار داده است؛ جایگاه صفرا، دم و بلغم در کیسه‌ی صفر ا و سودا، در طحال است.

 

نشانه‌های خون ناصالح اخلاط چهارگانه

نشانه‌های خون ناصالح در غلبه‌ی دم عبارت‌اند از: سردرد، سنگینی سر، سرخی، چشم‌ها، زیاد شدن خواب، احساس کسالت، شیرینی دهان، ایجاد دمل و بثورات پوستی.

غلبه‌ی بلغم در خون ناصالح؛ کندی حواس، فراموشی، کند فهمی، ترشحات پشت حلق، سرفه‌ی زیاد، ضعف هضم و ادرار زیاد را همراه می‌آورد. غلبه‌ی صفرا در خون ناصالح، تلخی، خشکی دهان و بینی، عطش زیاد، کاهش تمایل به غذا و احساس گزگز ایجاد می‌کند. غلبه‌ی سودا در خون لاغری و خشکی، پرمویی پوست، سیاه شدن پوست به خصوص زیر چشم، فکر و خیال زیاد به وجود می‌آورد.

 

تاثیر صله‌ی ارحام در تولید خون صالح

یکی از موارد تاثیرگذار روی خون صالح و ناصالح، صله‌ی رحم است. رسول اکرم (ص) می‌فرمایند: «صله‌ی رحم عمر را زیاد می‌کند.» بررسی و مطالعه‌ی محققان ثابت کرده هنگام دید و بازدید (صله‌ی ارحام)، غده‌ی هیپوفیز آنزیمی ترشح می‌کند که به گلبول‌های خونی دستور پاکسازی می‌دهد، در کبد اخلاط صالح تولید و در نتیجه خون صالح ایجاد می‌شود.

 

مراحل تولید اخلاط

برای تولید خلط صالح و ناصالح مراحل جاذبه، ماکسه، هضمه و دافعه طی می‌شود و هیچ کدام از سلول‌های بدن از این قاعده مستثنی نیستند.

*یکی از مواردی که روی جاذبه تاثیر مفید دارد، نمک است. نیاکان ما غذا را با نمک شروع و با آن هم ختم می‌کردند.

*یکی از مواردی که روی هاضمه تاثیر خوبی دارد، مرزه است. مرزه از تخامه شدن و ترش کردن غذا جلوگیری می‌کند و اشتهاآور است.

*ترب اشتهاآور قوی است و ویتامین C، B و فسفر دارد. اشخاصی که سوهاضمه دارند باید ترب مصرف کنند، زیرا صغیرالهضم است. همچنین، آب ترب بهترین دارو برای پاک و ضدعفونی کردن روده است.

*مصرف خرما و انگور هم برای رفع سوهاضمه توصیه شده است.

*نعناع تازه یا خشک شده مقوی اعصاب و برای دفع گاز، نفخ شکم و روده‌ها هم بسیار مفید است و به هضم غذا کمک می‌کند. داروی شفابخش و گرانبهایی است که می‌توانید هر روز یک قاشق مرباخوری از آن را در یک لیوان آب جوش بریزید و بعد از دم کشیدن به اندازه‌ی یک فنجان از آن را بعد از غذا بنوشید.

*یکی از مواردی که باعث تولید خون ناصالح می‌شود، غم و غصه است که برای برطرف کردن آن می‌توان تخم فرنجمشک را با یک قاشق مرباخوری عرق بهارنارنج در یک فنجان آب گرم حل کرد و روزی یک قاشق مرباخوری از آن را خورد.

*آویشن تازه و خشک را برای رفع عفونت‌های ریوی و سوهضم مصرف می‌کنند.

*کاهو خواب‌آور بسیار خوبی است که اگر عصرها با سرکه‌ی انگبین یا سکنجبین مصرف شود باعث خواب راحت می‌شود و باعث تولید اخلاط صالح و در نهایت خون صالح می‌شود.

*خوردن زیتون با غذا، اشتها را زیاد می‌کند. استفاده از مقدار کم روغن زیتون باعث اصلاح ترشحات غدد به خصوص صفرا می‌شود، ولی زیاده‌روی در خوردن آن باعث افزایش ترشحات غدد صفرا و سودا می‌شود که فرد را به بی‌خوابی و لاغری مبتلا می‌کند. به همین دلیل خوردن آن به اشخاص چاق و بلغمی مزاج توصیه می‌شود.

برگ‌های کاسنی وحشی سرشار از ویتامین C است و خاصیت تقویت‌کننده، اشتهاآور، مقوی معده و کبد دارد.

*در مراحل هضمه، جاذبه و دافعه، گیاه گلپر، که ضدعفونی کننده و میکروب‌کش قوی است، توصیه می‌شود خوردن مقدار کم آن موجب نشاط می‌شود،‌ در هضم غذا موثر است و ترشحات معده را زیاد می‌کند. به دلیل داشتن هورمون‌های زیاد خوردن آن باعث افزایش شیر و عرق می‌شود. افزودن گلپر به خوراک و ترشی‌ها بسیار نافع است و از فساد آن‌ها جلوگیری می‌کند.

یکی از مواردی که در افراد مشاهده می‌شود، تعریق کف دست و پا است که مربوط به هضم دوم، سوم و چهارم است.

مصرف تخم شنبلیله به مقدار یک قاشق چای‌خوری در روز باعث کمتر شدن تعریق کف پا و دست‌ می‌شود.

زنجبیل اشتهاآور است، غدد عرق را تحریک، سموم بدن را خارج و معده و روده را ضد عفونی می‌کند.

شاه‌تره اشتهاآور، تصفیه‌کننده‌ی خون و مدر است. اگر به مدت ده روز یک قاشق مرباخوری از گیاه خشک شاه‌تره را در یک فنجان آب جوش به مدت ۱۰ دقیقه دم کنید و هر روز ۲ تا ۳ بار آن را قبل از غذا یا موقع خواب بنوشید که باعث تقویت اشتها می‌شود. همچنین، بدن را تقویت و ضعف دستگاه هاضمه را برطرف می‌کند.

*برای رفع تورم مخاط‌های دستگاه هاضمه و تولید خون صالح، خرفه نقش بسیار مفیدی دارد. خرفه منبع غنی از موسیلاژ (ماده‌ی لزج و لعابی سبز رنگ) است و به همین دلیل وقتی خورده شود، مخاط‌های متورم دستگاه هاضمه را نرم می‌کند و حکم ضماد داخلی را برای آن‌ها دارد.

*یکی دیگر از گیاهان تخم‌ کتان است که خواص ملین و نرم‌کننده دارد و در تمام بیماری‌هایی که مربوط به تورم مجاری هاضمه و ادرار است از قبیل یبوست، ورم روده‌های کوچک، حبس البول، ورم کلیه، سوزاک و غیره مصرف می‌شود.

مقدار مصرف آن سه قاشق سوپ‌خوری در یک لیتر آب جوش است که باید آن را ابتدا دم کنید و سپس هر روز سه تا چهار فنجان از آن مصرف کرد.