باورهای درســــت و غلط در مـورد جوشـانده‌ها

باورهای درســــت و غلط در مـورد جوشـانده‌ها

دل‌آرا آموزگار؛ کارشناس گياهان دارويي

 

در سال‌هاي اخير، رويکرد مردم به مصرف داروها و فرآورده‌هاي گياهي، بيشتر از پيش شده است که مي‌تواند به دليل استاندارد شدن نحوه‌ي تهيه‌ي اين داروها و همچنين اطلاع‌رساني کامل‌تر درباره‌ي فوايد آنها باشد. از طرفي اين باور نيز وجود دارد که اين فرآورده‌ها نسبت به داروهاي شيميايي سالم‌تر و کم خطرتر هستند. توجه به نکاتي درباره‌ي باورهاي نادرست در زمينه‌ي داروهاي گياهي، به شما ديدگاه صحيحي در اين باره خواهد داد.

 

جوشانده‌ها بايد ليتري مصرف شوند تا افاقه کنند

اين باور غلط است. متخصصان طب گياهي معتقدند که روزانه سه فنجان از هر جوشانده کافي است. کيفيت گياهان دارويي به کميت آنها ارجحيت دارد. گياهاني که در خاک سالم يعني به دور از آفت‌کش‌ها و سرشار از ترکيبات ارگانيکي و مواد معدني رشد مي‌کنند، تاثير و خواص بيشتري دارند. براي اين‌که يک گياه، انرژي و خاصيت بيشتري داشته باشد، بايد به ريتم بيولوژيکي آن احترام گذاشت.

 

همه‌ي جوشانده‌ها
بايد شب مصرف شوند

اين باور نيز اشتباه است. جوشانده‌ي بابونه يا گياه شاه‌پسند که خواص آرام‌بخش و ضد اسپاسمي دارند و براي هضم بهتر غذا و خواب راحت استفاده مي‌شوند را آخر شب مصرف مي‌کنند، اما سرکه‌ي قرمز که براي تسکين پادرد يا نعنا که براي بهبود دل درد به‌کار مي‌رود بايد در طول روز مصرف شوند. بهتر است در ساعات پاياني شب در مصرف جوشانده زياده‌روي نشود زيرا ممکن است باعث شب بيداري شود و کيفيت خواب‌تان به هم بخورد. برخلاف باورهاي رايج، اين نوشيدني‌ها هميشه عاري از کافيين نيستند و امکان دارد به جاي اين‌که خواب راحتي براي شما بياورند، باعث بي‌خوابي‌تان شوند. توصيه مي‌‌کنيم گياهاني مثل جنسينگ، زنجبيل، آويشن و … را که خواص تقويت‌کنندگي دارند، صبح‌ها مصرف کنيد.

 

جوشانده‌هاي گياهي، مزه‌ي دارو مي‌دهند

درست است. اما راه‌هايي هم براي عوض کردن طعم بد و تلخ بعضي از اين گياهان وجود دارد. اولا که لازم نيست براي يک فنجان جوشانده، مقادير زيادي از برگ گياه مورد نظر را استفاده کنيد. ثانيا مي‌توانيد گياه مورد نظر را با گياهان ديگر که طعم بهتري دارند، مثل جعفري، شاه‌پسند يا بادرنجبويه مخلوط کنيد. اگر لازم است که حتما جوشانده‌تان را بدون قند بخوريد (چون امکان دارد قند يا شکر، خواص گياهان را کم کند) مي‌توانيد يک قاشق عسل به آن اضافه کنيد تا طعم بهتري به آن بدهد.

 

تاثير جوشانده‌ها از قرص‌ها يا روغن‌هاي گياهي ضروري، کم‌تر است

اين باور، هم درست است و هم نادرست. گياهان مختلف خواص مختلفي دارند. براي مثال، جوشانده‌ي نعنا مشکلات گوارشي را برطرف مي‌کند در صورتي که روغن ضروري همين گياه اگر روي شقيقه‌ها ماليده شود، ميگرن را تسکين مي‌دهد. براي همين نمي‌توان گفت کدام محصول به ديگري برتري دارد. جوشانده‌ها چند مزيت دارند. آب يک حلال فوق‌العاده است که تقريبا تمام خواص اصلي گياهان را فعال مي‌کند. اين در حالي است که امکان دارد همان خواص با مصرف مکمل‌هاي غذايي جذب بدن نشود. جوشانده‌ها آب بدن را تامين و هم‌زمان، توکسين‌ها را دفع مي‌کنند.

 

افراط در مصرف جوشانده‌ها مي‌تواند به سلامتي آسيب بزند

کاملا درست است. هر ماده‌ي غذايي، گياهي يا دارويي که مصرف مي‌کنيد ممکن است عوارض جانبي داشته باشد. خيلي‌ها معتقدند که داروهاي گياهي عوارض ندارند و با اعتقاد به اين‌که «اگر درمان نکند، ضرري هم ندارد» هر جوشانده‌اي را در هر ميزاني که مي‌خواهند مصرف مي‌کنند. اما اين باور نادرستي است و مصرف بيش از اندازه‌ي جوشانده‌ها و گياهان دارويي نيز مي‌تواند به سلامتي شما آسيب برساند.

به عنوان مثال، گياه ريش‌بز که خون را رقيق مي‌کند به افرادي که داروي ضد انعقاد مصرف مي‌کنند، توصيه نمي‌شود. گياه مريم گلي اگر بيش از اندازه مصرف شود امکان دارد باعث مسموميت شود. توصيه مي‌شود که دوره‌ي مصرف يک جوشانده، بيش از ۹ روز نباشد. بعضي از گياهان نيز اثرات سمي دارند. مريم گلي براي افرادي که به برخي از سرطان‌ها مبتلا هستند موارد منع مصرف دارد. زنان باردار بايد از مصرف روغن‌هاي ضروري برخي از گياهان مثل آويشن، مريم گلي يا رزماري اجتناب کنند.

 

جوشانده‌ها، درمان‌کننده‌اند

درست است. امروزه محققان بيش از هر زمان ديگر روي خواص درماني گياهان مطالعه مي‌کنند. مطالعات نشان داده است که نوشيدن روزانه دو فنجان جوشانده‌ي مريم گلي، کلسترول افراد ديابتي را پايين مي‌آورد. برخي از گياهان سرشار از آنتي‌اکسيدان‌ها هستند و همين امر باعث مي‌شود که عوارض جانبي آنها به حداقل برسد و درمان سرطان را سرعت ببخشند. در واقع محققان ثابت کرده‌اند که جوشانده‌ها تنها براي درمان زکام، استرس و بي‌خوابي نيستند بلکه مي‌توانند خواص درماني شگفت‌انگيز ديگري نيز داشته باشند.

 

داروهاي گياهي نياز به تنظيم دوز ندارند

اين باور، کاملا نادرست است. در تمام موارد دوز عصاره يا اسانس گياهي مورد نظر، در ميزان تاثير و اثر درماني آن مهم است. ضمن اين‌که بسياري از گياهان داراي حداقل دوز سمي هستند و اگر بيشتر از اين مقدار مصرف شوند، مي‌توانند باعث بروز مسموميت‌هاي قلبي، کبدي و کليوي شوند.

 

مصرف هم‌زمان داروهاي گياهي با داروهاي شيميايي هيچ تداخلي ندارد

اين باور، نادرست است. بسياري از داروهاي گياهي با داروهاي شيميايي تداخل دارند و باعث افزايش يا کاهش اثر آنها مي‌شوند؛ بنابراين اگر داروي شيميايي مصرف مي‌کنيد، قبل از مصرف هر نوع داروي گياهي، حتما با پزشک خود مشورت کنيد.