گلابی، شاه میوه تابستان

گلابی، شاه میوه تابستان

دکتر مریم خدایی

دستیار دوره‌ی تخصصی فارماگولنوزی و گیاهان دارویی

تابستان فصل میوه‌های آبدار و خوشمزه است؛ میوه‌هایی که می‌توانند حتی به عنوان یک وعده‌ی غذایی کامل محسوب شوند. گلابی یکی از این میوه‌هاست که بعد از سیب مهم‌ترین میوه‌ی دانه‌دار دنیا به شمار می‌آید و در زبان عربی به آن «سَفرجَل» یا «عَرمُوط» و در زبان انگلیسی “PEAR” می‌گویند. گلابی بومی آسیای غربی و اروپای شرقی به‌خصوص نواحی شمال غربی ایران و کوه‌های قفقاز است و خواص فراوانی دارد.

 

گلابی انواع مختلف و طعم‌های گوناگون از ترش تا شیرین دارد.

گلابی جنگلی که در کهگیلویه می‌روید و تخم آن زیاد است را انجوجک می‌نامند. میوه‌ی آن قابل استفاده نیست، ولی زمانی که روی خاک می‌افتد و می‌پوسد، تخم آن را که استفاده‌ی درمانی زیادی دارد جمع‌آوری می‌کنند.

طبیعت

طبیعت گلابی شیرین و درشت، معتدل مایل به گرم و تر است.

 

کاهش وزن با گلابی

به قند موجود در میوه‌ها و به خصوص گلابی فروکتوز گفته می‌شود. این قندها به طور مستقیم وارد خون نمی‌شوند و کمی طول می‌کشد تا جذب خون شوند. در این حالت میزان قند خون آرام آرام بالا می‌رود و حس گرسنگی ایجاد نمی‌شود، در نتیجه به حفظ وزن مناسب بدن شما کمک می‌شود. گلابی با داشتن ۱۲ درصد گلوسیدی یک میوه‌ی انرژی‌زا محسوب می‌شود.

پیشگیری از سرطان‌ها

گلابی حاوی ترکیبات فنولیک زیادی است. این ترکیبات که در مواد غذایی گیاهی وجود دارد به دلیل داشتن آنتی‌اکسیدان می‌توانند از سرطان‌ها و بیماری‌های قلبی – عروقی پیشگیری کنند. این ترکیبات فنولیکی، فلاوونوییدها و اسیدهای فنولیک، بیشتر در پوست گلابی وجود دارند تا در گوشت میوه، بنابراین توصیه می‌شود گلابی را مانند سیب با پوست میل کنید.

فیبرهای نامحلول

این میوه‌ی خوش طعم حاوی سه درصد فیبر است که عمل دفع را آسان می‌کند. حدود دو سوم فیبرهای موجود در گلابی از نوع فیبرهای نامحلول هستند. پوست گلابی حاوی فیبر بیشتری است که مانند «پکتین» موجود در سیب، در معده حجیم می‌شود و ایجاد احساس سیری می‌کند.

ویتامین‌ها و مواد معدنی

گلابی منبع ویتامین E است و می‌تواند نیاز روزانه‌ی بدن را به ویتامین B9 یا همان اسیدفولیک تامین کند. گلابی هم‌چنین حاوی میزان قابل توجهی املاح معدنی مانند کلسیم، فسفر، منیزیم، آهن و مقدار کمی ویتامین C است.

سلامت دندان‌ها

پوسیدگی دندان‌ها به دلیل حل شدن قند در دهان ایجاد می‌شود. مصرف گلابی، دندان‌ها را از پوسیدگی حفظ می‌کند. قند موجود در گلابی در دهان تجزیه نمی‌شود، بنابراین به دندان‌ها آسیبی نمی‌رساند.

درمان یبوست

گلابی میوه‌ای پرآب است که خاصیت ملین دارد. افرادی که یبوست دارند سعی کنند در روز یک تا دو عدد گلابی بخورند و بلافاصله یک لیوان آب ولرم بنوشند تا خاصیت ملین بودن آن قوی‌تر شود.

خواص دیگر

– گلابی مقوی قلب، معده و ‌هاضمه است.

– خفقان و تشنگی را رفع می‌کند.

– سوزش مثانه را برطرف می‌کند.

– مادری که دوست دارد طفلش زودتر دندان در بیاورد، باید در دوران شیردهی هر روز گلابی بخورد و آفتاب بگیرد.

– گلابی دانه‌های بسیار ریزی دارد. این دانه‌ها از جنس سلولز هستند و در دستگاه گوارش هضم نمی‌شوند. برای همین با عبور از دستگاه گوارش، معده و روده را پاک کرده و تمام مواد زاید باقی‌مانده در شکم را دفع می‌کنند.

– کسانی که مبتلا به فشار خون هستند، اگر به طور مرتب گلابی بخورند خون‌شان تصفیه خواهد شد.

– گلابی برای غدد داخلی بدن بسیار مفید است. تانن و پتاسیم آن، اسید اوریک را به هر اندازه که باشد حل می‌کند، به همین دلیل افراد مبتلا به نقرس، آرتروز و روماتیسم می‌توانند از آن بهره ببرند.

– برای معالجه‌ی بیماری‌های سینه مفید است و اگر طعم آن کمی گس باشد موثرتر خواهد بود.

– گلابی به علت داشتن ارسنیک رعشه را درمان می‌کند.

– گلابی حاوی عنصر بوراست که با افزایش جذب کلسیم، از بروز پوکی استخوان به خصوص در زنان یائسه جلوگیری می‌کند.

– موادی که برای استخوان‌ها مفیدند، برای مغز نیز نافع‌اند. گلابی از میوه‌هایی است که برای حافظه و تمرکز حواس مفید است.

– مواد موجود در گلابی برای تقویت بدن پس از بیماری‌هایی که نیرو و توان انسان را تحلیل می‌برند، بسیار شفابخش است. در دوران نقاهت بیماری‌هایی چون سل، کم خونی و ضعف شدید، خوردن مخلوط آب گلابی و «به» بسیار مفید است.

– گلابی یکی از میوه‌های ضدعفونی کننده و ضد مسمومیت است و این خاصیت به دلیل ملین بودن آن است.

– خوردن آن موجب شادابی و طراوت بدن و پوست می‌شود.

– برای بیماران دیابتی میوه‌ی بسیار مناسبی است چون قند آن سلولز، سوربیتول و لوولوز دارد، به همین دلیل ابوعلی سینا، گلابی یا کمپوت آن را برای بیشتر بیماران مجاز دانسته و آن را «شاه میوه» خوانده است.

– گلابی ترشح بزاق را افزایش می‌دهد، در نتیجه هضم غذا را آسان می‌کند و پوره‌ی آن برای سالمندان بسیار مفید است.

– فیبر موجود در گلابی برای کاهش کلسترول خون بسیار موثر است.

 

تخم گلابی

طبیعت تخم گلابی، گرم و از نظر تری و خشکی معتدل است. به میزان ۱۵ درصد آمیگدالین و روغن ثابت در ترکیب شیمیایی آن وجود دارد.

– تخم گلابی مدر و برای نرم کردن سینه و حنجره و رفع اعصاب متشنج مفید است.

– در افزایش نیروی جنسی موثر است.

– اگر آن را بکوبید، در آب شیره بکشید و بخورید، قاعده‌آور است.

تذکر

– ایجاد آشفتگی می‌کند.

– افراط در خوردن آن برای معده خوب نیست.

– مصلح آن شیرینی‌ها هستند.

پوست گلابی

– پوست دو عدد گلابی را به مدت پانزده دقیقه دم کنید و آب آن را بنوشید. این کار ادرار را زیاد می‌کند.

– یک قاشق مرباخوری کوبیده‌ی پوست گلابی را در یک فنجان آب، دم کنید و بنوشید. این مخلوط برای هضم غذا مفید است.

شکوفه‌ی گلابی

طبیعت آن سرد و خشک است.

– آب دم‌کرده‌ی شکوفه‌ی گلابی، مقوی دل است و اسهال را بند می‌آورد.

– آن را پشت چشم ضماد کنید؛ ورم چشم را تحلیل می‌برد.

برگ درخت گلابی

طبیعت آن سرد و خشک است و از آن به عنوان مدر استفاده می‌شود.

– صد و ده گرم برگ خشک آن را در یک لیتر آب جوش،۲۰ دقیقه دم کنید. پوست و دانه‌ی آن را صاف کرده‌ و یک فنجان از آن را بنوشید، میگرن را بهبود می‌بخشد.

– نوشیدن روزی یک فنجان دم‌کرده‌ی برگ گلابی تشنج‌های عصبی را آرام می‌کند و اسهال را بند می‌آورد. اگر شب موقع خواب نوشیده شود، بی‌خوابی را برطرف می‌کند.

– صد گرم از آن را دم کنید و آب صاف کرده‌ی آن را بنوشید. ادرار را زیاد می‌کند و ورم مثانه را می‌نشاند.

– هر روز ۵۰ گرم از آن را با ۵۰ گرم پوست سیب درختی بجوشانید و آب آن را بخورید. سنگ کلیه و سنگ مثانه را برطرف می‌کند.

– جوشانده‌ی برگ گلابی برای کلیه بسیار مفید است چون ادرارآور، ضدعفونی کننده و میکروب‌کش است، برای همین مبتلایان به عفونت ادراری حتما باید آن را مصرف کنند.

– دم کرده‌ی برگ گلابی دارویی شفابخش برای بی‌خوابی است.

 

گلابی چینی

نام دیگر آن گلابی ترش و طبیعتش سرد و خشک است.

– مقوی معده، کبد و اشتها آور است. مسکن غلیان خون و حدت صفراست، تشنگی را برطرف می‌کند و قی و اسهال را بند می‌آورد.

– برای اشخاص سالخورده و بیماران مبتلا به فلج و سردمزاجان مضر است.

– مصلح آن عسل، زیره و کندر است.

گلابی وحشی

میوه‌ی آن خیلی کوچک و سفت است و در گوشت آن ریگ‌های گوشتی ریزی وجود دارد که زیر دندان احساس می‌شود. طبیعت گلابی وحشی سرد و خشک است.

– مصرف خشک کرده‌ی آن قابض است و اسهال را بند می‌آورد.

– ریختن گرد خشک آن روی جراحت‌ها، زخم را خشک می‌کند و التیام می‌دهد.

تذکر

* گلابی حاوی سوربیتول و فروکتوز است. این قندها می‌توانند در افراد حساس باعث ایجاد مشکلاتی مانند باد معده، اسهال و دل درد شوند.

* هضم پوست گلابی کمی مشکل است، برای همین کسانی که معده‌ی ضعیفی دارند آن را با پوست نخورند یا آن را به شکل کمپوت مصرف کنند.

* بهتر است گلابی کاملا رسیده را مصرف کنید تا خواص آن بیشتر و هضم آن راحت‌تر باشد.

* پس از خوردن گلابی، آب سرد ننوشید، زیرا در افراد حساس ایجاد نفخ می‌کند.

تذکر

– اسراف در خوردن آن در سرد مزاج‌ها و کسانی که معده‌ی ضعیفی دارند نفاخ است به خصوص اگر میوه نارس باشد.

– مصلح آن مربای زنجبیل و رازیانه است.

 

یک ترفند موثر

گلابی بریده شده بلافاصله سیاه می‌شود. برای جلوگیری از این پدیده‌ی طبیعی کافی است مقداری آب لیموترش به آن بزنید. معمولا گلابی را می‌توان به مدت سه روز در هوای آزاد نگهداری کرد. توصیه می‌کنیم یک ساعت قبل از مصرف گلابی آن‌ را از یخچال خارج کنید؛ در این صورت می‌توانید هر چه بیشتر از عطر این میوه‌ی خوش‌طعم بهره‌مند شوید.

منبع: کتاب اطلس مصور گیاهان دارویی