شیرینی میوه‌ها‌ را با سموم و کودهای شیمیایی تلخ نکنیم

شیرینی میوه‌ها‌ را با سموم و کودهای شیمیایی تلخ نکنیم

بهار و تابستان فصل مناسبی است برای شست‌وشوی معده و پاکسازی دستگاه گوارش و کبد. بدن انسان که تحت تاثیر غذاهای پخته و چرب زمستانه قرار گرفته، در این فصل شدیدا نیاز به پاکسازی با میوه‌ها، ویتامین و غذاهای تازه دارد.

میوه‌های شیرین بهشتی مانند هلو، شلیل، گلابی، آلبالو، گیلاس، زردآلو، سیب گلاب، طالبی، خربزه، هلو و … انواع ویتامین و غذاهای سالم را به‌خصوص برای ایرانیان تامین می‌کند. خوشبختانه کشور ما جزء بهترین کشورهای دنیا از لحاظ میوه‌ها و سبزی‌جات و صیفی‌جات است.

اما مشکلاتی هم وجود دارد؛ در اواخر بهار و در اوایل تابستان شاهد بروز بیماری‌های ناشناخته ای هستیم. این بیماری‌ها از لحاظ تعداد زیاد مبتلایان، همچنین از لحاظ طیف گسترده عوارض آن، اهمیت زیادی دارند. این عوارض در همه، به‌خصوص در کودکان، نوجوانان و سالمندان و کسانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند می‌شود.

علت این بیماری‌ها تا مدت‌ها نامشخص بود، هنوز هم بسیاری از پزشکان از این موضوع آگاهی ندارند. به هر حال، واقعیت این است که این حجم زیاد بیماری با سموم شیمیایی مرتبط است.

سموم کشنده و خطرناکی که کشاورزان به میوه‌های بهاره و تابستانه باغی مثل گوجه سبز، زردآلو، سیب گلاب و … و صیفی جات مثل خیار و … می‌زنند، یک دوره‌ی زمانی کارنس عمدتا دو هفته‌ای دارند. این میوه‌ها طی این دوره‌ی زمانی دو هفته‌ای به خاطر خطرات شدید این سموم به هیچ وجه نباید مصرف شوند.

این سموم به‌شدت سرطان‌زا هستند. در اکثر موارد، یکی دو روز بعد از سمپاشی؛ میوه در خطرناکترین حالت ممکن به بازار عرضه می‌شود. اما چون کشاورز و باغدار اهمیت این موضوع را به خوبی درک نکرده، فاصله دو هفته‌ای زمان سمپاشی با ارائه‌ی میوه به بازار را رعایت نمی‌کند.

این سموم کلره و فسفره نه تنها در پوست، بلکه در خود میوه نفوذ می‌کنند و با هیچ روش شست‌وشویی برطرف نمی‌شوند. حداقل روش مراقبت، علاوه بر شست‌وشو، متاسفانه کندن پوست میوه است، حال آنکه می‌توان گفت در اکثر میوه‌ها مانند سیب و خیار، پوست آنها مهم‌ترین بخش میوه است. البته کندن پوست میوه هم کاملا مشکل سمپاشی را حل نمی‌کند. بنابراین، خریداران باید در خرید یا مصرف این میوه‌ها دقت کنند.

در‌باره‌ی مضرات سموم شیمیایی دفع آفات و کودهای شیمیایی به اندازه‌ی کافی صحبت شده و همه کم و بیش از آن مطلع هستیم. اما این موضوع هنوز به اندازه‌ی کافی جا نیفتاده و آن‌طور که باید در کانون توجه مردم و کارشناسان و مقامات کشاورزی قرار نگرفته است. هر چقدر بیشتر در این مورد بدانیم، بیشتر از مصرف مواد تولید شده با کودها و سموم شیمیایی فاصله خواهیم گرفت.

چند کلام در مورد سموم و سمپاشی

حسین رستگار؛ رئیس آزمایشگاه مرجع سازمان غذا و دارو در گفت‌وگویی با خبرنگار سلامت ایرنا گفت: سم د.د.ت در همه جای دنیا منسوخ شده است و استفاده از آن عوارض برگشت‌ناپذیر برای انسان دارد اما گزارش‌های غیر رسمی‌ نشان می‌دهد هنوز این سم خطرناک در برخی مزارع کشاورزی ایران استفاده می‌شود.

او توضیح داد: استفاده از سم د.د.ت عوارض خطرناک و برگشت‌ناپذیری برای بدن انسان دارد و وجود این عوارض خطرناک در سم یاد شده ثابت شده است.
DDT در فرایند سوخت و ساز بسیاری از موجودات زنده شرکت می‌کند و ترکیبی به نامDDE  به‌وجود می‌آورد که بسیار مقاوم و از لحاظ زیستی تخریب ناپذیر است. دلیل اثرات مخرب د.د.ت این است که این ماده در آب انحلال پذیری ناچیزی دارد ولی در عوض در بافت چربی ذخیره می‌شود. کم حل شدن در آب باعث می‌شود میزان سمی‌ که وارد بدن جاندار می‌شود، به وسیله‌ی آب دفع نگردد، به تدریج در بدن جمع شود و اثرات ناگوار خود را برجای گذارد. این سم در زنجیره‌ی غذایی منتقل می‌شود و بر حلقه‌های بعدی این زنجیره اثر می‌گذارد.

در  ایران مصرف ددت رو به فزونی بود و کشاورزان و مراکز بهداشتی از آن استفاده‌ی زیادی می‌کردند. سرانجام در سال ۱۹۶۲ خانم» راشل کارسون« در قالب یک کتاب، مضرات مصرف بی‌رویه‌ی سموم را گوشزد کرد. این کتاب را می‌توان نقطه‌ی عطفی در تاریخ مصرف سموم دانست و باعث شد که مصرف د.د.ت به تدریج از سال ۱۹۷۰ در بسیاری از کشورها ممنوع شود.

د.د.ت روی سیستم عصبی جانداران تأثیر می‌گذارد و فعالیت‌های عادی عصبی را مختل می‌کند. این سم باعث تخلیه‌ی‌‌ پیاپی سیستم عصبی می‌شود. این اختلال در صورت ادامه پیدا کردن می‌تواند منجر به مرگ شود.

عوارض خطرناک استفاده از سموم و کود‌های شیمیایی در کشاورزی

یکی از مشکلاتی که در حوزه‌ی کشاورزی به روش سنتی وجود دارد؛ مصرف بیش از حد استاندارد سموم و کود است؛ به‌طوری که گاه سلامت محصولات را تحت تاثیر قرار داده و منجر به کاهش کیفیت این محصولات شده است.

به گزارش ایلنا طی سال‌های اخیر و به خصوص بر اثر تحریم‌هایی که در زمینه‌ی واردات محصولات مورد نیاز به بخش کشاورزی وجود داشت؛ استفاده از سموم و کودهای شیمیایی است. با این کار، کشاورز، محصولی به‌ظاهر سالم اما در حقیقت ناسالم در اختیار مشتریان قرار می‌دهد.

بر اساس این گزارش در میان سمومی‌که در بخش کشاورزی استفاده می‌شود چند سم به چشم می‌خورد که اثرات مخربی بر سلامت انسان دارند؛ تاجایی که در دراز مدت موجب بروز بیماری‌هایی مانند سرطان شده‌اند.

سموم شیمیایی عوارض خطرناک و برگشت ناپذیری برای بدن انسان دارد. خطرات بسیاری از سموم اثبات شده و مصرف آن در جهان ممنوع است، اما چون کشاورزان از آن مطلع نیستند، آن را مصرف می‌کنند.

برای مثال سم ضد قارچ مالاشیت گرین که در مزارع پرورش ماهی استفاده می‌شود، به‌شدت سرطان‌زا بوده و مصرف آن در کشورهای جهان ممنوع شده است. این سم اثرات مخربی دارد، مدت‌های طولانی در منابع آبی باقی می‌ماند؛ به بافت ماهی نفوذ کرده و حتی با پختن هم از بین نمی‌رود.

اثرات مخرب استفاده از سموم تا جایی پیش رفته است که مدیر حفظ نباتات جهاد کشاورزی استان گلستان بخش بسیار زیادی از سرطان در این استان را مربوط به استفاده از سموم کلره در مزارع کشاورزی عنوان کرده است.

احمد مهدوی، عضو انجمن سم‌شناسی و مسمومیت‌ها در این خصوص می‌گوید: سموم موجود در خاک برای سلامت انسان مضر است و از بین بردن این سموم با شست و شو غیر ممکن است. وی افزود: استفاده از کودهای شیمیایی … موجب آسیب به بافت خاک وصدمه به بدن انسان‌ها است.

مهدوی با تاکید بر اینکه استفاده از کود و سموم درجهت افزایش بهره‌وری نه به نفع انسان و نه محیط زیست است، افزود: استفاده از سموم در محصولات کشاورزی بافت طبیعی مواد غذایی را برهم می‌ریزد و باعث افزایش تشکیل نیتروزامین که ماده‌ای سرطان‌زا است، می‌شود. آقای مهدوی، شایع‌ترین عامل بروز سرطان معده را مصرف کودهای شیمیایی عنوان کرد. (همشهری آنلاین ۹/مرداد/۹۴)

در باغات میوه و مزارع صیفی‌جات، شته‌های بدون بال یکی از آفت‌های بسیار مهم هستند که به محصولات آسیب وارد می‌کنند. برای مقابله با این شته‌های کوچک زراد‌خانه‌های مرگ‌بار وسیعی در سراسر دنیا به راه افتاده است. تجارب چند دهه‌ی اخیر نشان داده که این روش خطرناک، چندان کارساز نیست. این آفات به سموم مقاوم شده و بسته به مورد، هر چند روز یا یکی دو هفته یک‌بار باید مجددا از این سموم بسیار خطرناک استفاده شود.

نکته‌ی ساده این است که این شته‌ها عموما توسط مورچه به بالای درخت یا بوته‌ها آورده می‌شود و به جای سمپاشی کافی است که مانع تردد مورچه به بالای درخت یا بوته‌ها شویم. به راحتی با استفاده از یک چسب ساده و بسیار ارزان می‌توان با این شته‌ها مقابله کرد.

در بعضی کشورها، از نوار پلاستیکی چسب دار زرد رنگی به دور تنه درخت استفاده می‌شود. مورچه قادر به عبور از روی آن نیستند و با این کار، مشکل شته به راحتی و بدون مصرف هیچ سم شیمیایی حل می‌شود.

روش‌های طبیعی بسیاری وجود دارد برای مثال استفاده از کفش‌دوزک یا زنبورهای کوچک برای از بین بردن شته‌ها و آفات می‌شود. روش‌های دیگری هم وجود دارد، برای مثال می‌توان از سموم اورگانیک بی‌خطر برای انسان و محیط زیست استفاده کرد.

به جای استفاده از کودهای شیمیایی هم می‌توان از کودهای اورگانیک استفاده کرد. در آلمان به جای استفاده از کودهای شیمیایی، از انواع کودهای اورگانیک که بعضی از آنها از پودر کردن سنگ‌های معدنی که دارای فرمول‌های مورد نظر آنهاست تولید می‌کنند. این کودهای اورگانیک برای محیط زیست و یا برای مصرف کنندگان خطر ندارد. قیمت آن هم بسیار ارزان‌تر از کودهای شیمیایی است.

فرمولاسیون‌های طبیعی و بی‌خطر و ارزان زیادی وجود دارد اما شرکت‌های جهانی به دلیل درآمدزایی بسیار این صنعت برای آنها، مانع گسترش این روش‌های طبیعی می‌شوند. آنان اصلا تمایل ندارند که این روش‌ها مطرح شود و کشاورزان و مردم از آن مطلع گردند.

احمد بردبار؛ مترجم و پژوهشگر حوزه‌ی طب سنتی