دندان که در دهان نبود خنده بدنماست

دندان که در دهان نبود خنده بدنماست

داوود فرزامی

مشکلات دهان و دندان امروزه از رایج‌ترین مشکلات مردم در سرتاسر جهان است. در این شماره برای خوانندگان فرهیخته از بیماری‌های دهان و دندان و تقویت لثه‌ها برای سخن می‌گوییم.

با توجه به تغذیه‌ی سالم و سالم زیستن می‌توانیم بهداشت دهان و دندان را رعایت کنیم، تا از بیماری‌های آن جلوگیری شود.

مسواک زدن به طور مرتب و استفاده از نخ دندان و… همه روش‌هایی هستند که به شما در سالم نگه داشتن دندان‌ها و لثه کمک می‌کنند، اما تنها مسواک زدن کافی نیست، مراقبت از اجزای دهان اصول مربوط به خود را دارد که باید در مراحل مختلف رعایت شوند تا سلامت این اجزای حیاتی بدن تامین شوند.

دندان‌های سالم روی لثه‌های سالم رشد می‌کنند؛ بنابراین یکی از راه‌های تامین سلامت و بهداشت دندان، مراقبت از لثه‌هاست. در طب اخلاطی به داروهایی که جهت رفع مشکلات دندان ساخته می‌شوند، «سنون» گفته می‌شود. سنون برای محکم کردن لثه با هدف به دست آوردن سلامت دندان تجویز می‌شود. افرادی که لثه‌های ضعیف یا بیماری دارند (مثلا حین مسواک کردن لثه‌های‌شان دچار خونریزی می‌شود) با استفاده از سنون محکم‌کننده لثه، درمان می‌شوند.

در طب اخلاطی یا همان طب ابوعلی سینا بسیاری از گیاهان دارویی هستند که برای سلامت دهان و دندان‌ها بسیار مفید هستند. استفاده از روش‌های سنتی بسیار بهتر از مصرف فلورایدها و یا دیگر مواد شیمیایی موجود در محصولات مختلف دندان‌ها هستند که استفاده زیاد آن‌ها آسیب‌های  زیادی به دندان‌ها می‌زنند.

از منظر طب اخلاطی دندان‌ها براساس مزاج هر فرد، رنگ خاصی دارند؛ بنابراین اینکه بعضی می‌گویند هرچه مسواک می‌زنم و بهداشت دهان و دندان را رعایت می‌کنم ولی باز هم دندان‌هایم زرد هستند، حقیقت دارد. اینکه بعضی بدون سفید کردن مصنوعی دندان‌های سفید و درخشانی دارند، باز هم حقیقت دارد. مزاج هر کسی رنگ دندانش را تعیین می‌کند.

  • صفراوی‌ها دندان‌های سفید متمایل به زرد دارند.
  • دموی‌ها دندان‌های سفیدی ندارند و حالتی از زردی یا نوعی تیرگی در دندان‌های‌شان به چشم می‌خورد.
  • سوداوی‌ها دندان‌های تیره ولی محکمی‌دارند که کمتر دچار پوسیدگی می‌شود.
  • بلغمی‌ها تنها گروهی هستند که دندان‌های‌شان کاملا سفید است.

نسخه‌های درمانی

پوست گردو: اگر پوست تازه‌ی گردو را به دندان و لثه بمالید باعث تقویت لثه و دندان‌ها می‌شود.

کندر: جویدن کندر مانند آدامس لثه را محکم می‌کند و بوی دهان را می‌زداید.

توت فرنگی: توت فرنگی به دلیل داشتن ویتامین C ، در درمان بیماری لثه مؤثر است.

زرشک: برای برطرف کردن ناراحتی‌های دهان، دم کرده‌ی زرشک را غرغره کنید.

برگ زرشک: جویدن برگ زرشک، باعث محکم شدن لثه و دندان می‌شود.

گیاهان‌ترکیبی: هرکدام از گیاهان کزمازک، سُعد، گل سرخ و سنبل‌الطیب را به میزان مساوی بکوبید ، الک و با هم خوب مخلوط کنید. سپس آن را با انگشت به حالت مسواک کردن روی دندان‌ها بکشید. سعی کنید این ماده را نیم‌ساعت روی دندان‌های‌تان نگه دارید و بعد از نیم‌ساعت خوب آب‌کشی کنید.

پیاز: آب پیاز برای دندان‌ درد مفید است. برای تسکین درد باید آب پیاز را روی دندان ریخت و کمی‌ نگه داشت، این عمل را می‌توان با پنبه انجام داد. پیاز لثه‌ها را تقویت می‌‌کند.

گشنیز: خوردن گشنیز از خرابی دندان‌ها جلوگیری می‌کند و تسکین دهنده‌ی درد دندان‌ها هستند.

تخم گشنیز: تسکین دهنده‌ی درد دندان، برای برطرف کرن درد دندان ۱۰ گرم تخم گشنیز را در چهار لیتر آب بریزید و بگذارید بجوشد تا حجم آن به یک لیتر برسد. آن را کمی‌سرد کنید و در دهان مزه مزه نمایید تا درد دندان برطرف شود.

گیاهان‌ترکیبی: دم الاخوین، کزمازک، انزروت، کندر، تباشیر، گل سرخ، گلنار و پوست انار‌ترش را به مقدار مساوی پودر و با یکدیگر مخلوط کنید. آردی که به دست می‌آید را به شکل مسواک با انگشت روی دندان بکشید.

غوره: غوره از نظر طب اخلاطی سرد و قابض است و در درمان ورم مخاط دهان و نرمی‌لثه‌ها موثر است.

سرکه : مسکن درد دندان است، سرکه را روزی چند بار در دهان غرغره کنید. سرکه در رفع جرم دندان و التهاب لثه نیز موثر است. به منظور رفع بوی بد دهان و نیز سفیدی دندان‌ها، هفته‌ای یک بار دندان‌های خود را با مسواک آغشته به سرکه مسواک بزنید.

سماق: نصف استکان سماق را بجوشانید و خوب صاف کرده و بعد آن را با گلاب مخلوط کنید. محلول به دست آمده را غرغره کنید.

انجیر خشک: انجیر خشک جوشیده شده در شیر، برای درمان ورم لثه و ورم مخاط دهان مفید است.

زرد آلو: زردآلو بوی بد دهان را رفع می‌کند.

پرتقال: مصرف پرتقال موجب استحکام لثه‌ها می‌شود.

پوست بلوط: این گیاه برای درمان مشکلات لثه‌ای بسیار مفید است.  پوست بلوط دارای مواد موثره‌ی تانن‌هاست.  هم چنین پوست بلوط دارای مقدار زیادی کلسیم ، روی و منیزیم می‌باشد که می‌تواند به تقویت دندان‌ها و لثه‌ها کمک نماید. برای استفاده از آن می‌توانید، پودر داخل آن را به طور مستقیم روی لثه‌های‌تان بمالید.

برگ‌های شاهی: جویدن برگ‌های شاهی تازه، لثه را محکم می‌کند و آن‌ها را سالم نگه می‌دارد.

استویا: عصاره‌ی استویا دارای خاصیت آنتی‌باکتریال است و از رشد باکتری‌های دهانی جلوگیری می‌کند. برای استفاده از استویا چند برگ تازه‌ی آن را به جای شکر به نوشیدنی‌های خودتان اضافه کنید.  هم چنین می‌توانید برگ‌های آن را خشک کرده و پودر کنید و از آن‌ها در دسرها و سس‌های‌تان استفاده کنید.

میخک : مسکن درد دندان، خوشبو کننده‌ی دهان، ضد التهاب، ضد باکتری، درمان عفونت لثه، درمان پوسیدگی دندان و جلوگیری از آن، با گذاشتن یک میخک بر روی دندانی که درد می‌کند می‌توانید درد آن را آرام کنید.  البته می‌توانید مقداری میخک را آسیاب کنید و آن را با چند قطره روغن زیتون مخلوط کرده و مستقیما آن را برروی دندان‌تان قرار دهید.

روغن اوکالیپتوس: ماده‌ی موجود در روغن اوکالیپتوس به نام سینئول، باکتری‌های ایجاد کننده‌ی بوی بد دهان را از بین می‌برد. روغن اوکالیپتوس با کاهش جرم دندان، تقویت لثه و دندان‌ها و جلوگیری از خونریزی لثه به بهبود سلامت کلی دهان کمک می‌کند. نحوه‌ی استفاده از آن به این ترتیب است که تنها یک قطره از روغن اوکالیپتوس را روی مسواک خود بریزید.

شیرین‌بیان: ضد باکتری، ضد قارچ و ضد ویروس است. با مصرف این گیاه می‌توانید از بیماری‌های لثه در امان بمانید. این گیاه به رفع آفت دهان نیز کمک بسزایی می‌کند. برای استفاده می‌توانید ریشه‌ی این گیاه را بجوید.

سبزی ریحان: ضد باکتری بسیار قویست و از بیماری‌های لثه و بوی بد دهان و تشکیل جرم جلوگیری می‌کند. شما می‌توانید دندان‌تان را با استفاده از پودر ریحان خشک شده مسواک بزنید.

نکــــات قابل توجه

  1. خوراکی‌های سرد و گرم را بلافاصله بعد از یکدیگر میل نکنید. بعضی عادت دارند بستنی بخورند و بعد از آن (حتی بدتر) یا همراه با آن چای بنوشند! این کار باعث می‌شود دندان‌ها‌ ترک بخورند و دچار پوسیدگی شوند. صبر کنید دندان به دمای طبیعی برسد سپس سراغ خوراکی بعدی بروید. معمولا نیم‌ساعت تا یک ساعت بین ماده‌ی غذایی سرد و گرم باید فاصله بیندازید.
  2. افرادی که دچار ریفلاکس معده هستند، بهتر است برای حفظ سلامت دندان‌های‌شان هم که شده هرچه زودتر درمان شوند چون حالت‌ترش کردن درواقع برگشت اسید معده به دهان است و باعث پوسیدگی دندان‌ها می‌شود. (برای درمان ریفالکس معده می‌توانید دمنوش بابونه + پونه + با عسل مخلوط کرده و روزانه ۱ الی ۲ بار دم و میل شود.)
  3. افرادی که به پوکی استخوان مبتلا هستند به هیچ‌وجه نباید خوراکی‌های سفت را که به جویدن مداوم و سخت نیاز دارند، میل کنند چون ممکن است دندان‌شان بشکند.