سلامتی را بو بکشید!

سلامتی را بو بکشید!

از سال ۱۹۹۰ برخی پزشکان به مداخلات درماني تکميلي همچون رايحه درماني، در بسياري از جنبه‌هاي مراقبت  بيمار روي آوردند. رايحه درماني استفاده‌ي کنترل شده ‌ازروغن‌هاي معطر براي حفظ و ارتقاء سلامت جسمي و رواني است،که به عنوان شاخه‌ای از رشته‌ی پزشکی در بسياري از کشورها مانند سوئيس، آلمان، انگلستان، کانادا و آمريکا مورد استفاده قرارمي‌گيرد. روغن‌هاي معطر در واقع بخار عصاره‌هاي گياهان معطر هستند که داراي خواص ضد التهابي، ضد ميکروبی وکاهنده‌ی ‌استرس و درد می‌‌باشند .این روغن‌ها را می‌توان از طريق استنشاق، کمپرس، حمام و طی ماساژ مورد بررسی قرار داد.اما بیشترین شکل استفاده ‌از رایحه درمانی از طریق ماساژ است. پیشینه‌ی ‌استفاده‌از روغن‌هاي معطر گياهي طولاني و برجسته ‌است . مصريان و يونانيان بيشترين کوشش را هزاران سال پيش براي پیشرفت رايحه درماني انجام داده‌اند.

رایحه درمانی:

واژه‌ی ‌آروماتراپی از دو تک واژه‌ی آاروما (aroma) به معنای عطر یا بو و تراپی (therapy) به معنای درمان یا معالجه تشکیل شده ‌است.

آروماتراپی یا رایحه درمانی، درمان با استفاده ‌از روغن‌های به دست آمده ‌از گیاهان (Essential Oils=اسانس‌های روغنی) و سایر ترکیبات عطری است. از آنجایی که مواد اولیه‌ی تولید اسانس از گیاهان گرفته می‌شود، این علم در زیر شاخه‌ی گیاه درمانی قرار می‌گیرد و هم ردیف هومیوپاتی و درمان با گل است. اصطلاح آروماتراپی، به معنای استفاده‌ ‌از روغن‌های معطر در درمان بیماری‌هاست که ‌یکی از درمان‌های مکمل است و معمولا در ترکیب با سایر درمان‌ها به کار می‌رود.

ورود مولکول‌های بودار به بینی، با تحریک عصب بویایی، روی سیستم لیمبیک اثر می‌کند. این سیستم، قسمتی از مغز است که‌احساسات و هیجان‌ها و خاطرات و حافظه‌ی ‌انسان را تحت کنترل دارد و در نهایت روی سیستم عصبی خودکار بدن، ضربان قلب، فشار خون و تنفس و هورمون‌ها اثر می‌گذارد. بوها، قوی‌ترین محرک‌های حافظه‌اند و فرد را قادر می‌سازند جزییات حوادث و هیجان‌ها را به خاطر آورد. اسانس‌ها می‌توانند به روش بخور یا تبخیر روغن به وسیله‌ی ‌اسانس‌سوزها ، استنشاق شوند. برای جذب پوستی اسانس‌ها ، می‌توان از ماساژ، کمپرس ، ماسک‌های صورت و حمام گرفتن با ماده‌ی معطر یا روغن ، استفاده کرد.

رایحه درمانی یکی از شاخه‌های طب گیاهی است و کاربرد دو‌گانه‌ای دارد. هر اسانس بوی ویژه‌ای دارد که پس از استنشاق به قسمتی از مغز که مسئول کنترل احساسات است، می‌‌رسد. همچنین با نفوذ در پوست و ورود به جریان خون و دستگاه ‌ایمنی به‌طور فیزیولوژیک، مؤثر واقع می‌‌شود.

از آنجا که ‌این روش درمانی بسیار قوی است؛ خودش به تنهایی برای معالجه کافی می‌‌باشد، ولی در صورت تمایل می‌‌توان از روش درمانی دیگری هم در کنار این درمان سود برد. این دانش را نباید دست کم گرفت، ولی به همان اندازه هم باید توجه داشت که برخی اسانس‌ها خیلی خطرناک هستند.

هوای خانه را پاکسازی کنیم:

امروزه بسیاری از مردم در سراسر جهان متناسب با اقلیم و شرایط آب‌وهوایی خود از انواع گیاهان شفابخش و دارویی برای پاکسازی محیط زندگی، خانه و محل کارشان استفاده می‌‌کنند، همان شیوه‌ای که در زمان‌های گذشته در میان‌ خانواده‌ها مرسوم بود. خوشبختانه در شیوه‌ی عطردرمانی نیز نسخه‌های جالبی وجود دارد. درمانگران برای ضدعفونی کردن و پاک‌سازی فضای منزل متناسب با اقلیم و روحیات خود از اسانس یا عطر گیاهانی چون گل سرخ، رزماری، مرزه، ترنج، اکالیپتوس، سیر و پیاز استفاده می‌‌کنند. همانطور که‌امروزه نیز در بسیاری از خانه‌ها شاهد هستیم که در فصل‌های سرد سال از بخور برگ‌های اکالیپتوس یا آویشن برای پاکسازی محیط خانه ‌استفاده می‌‌کنند.

چند رایحه‌ی مفید:

۱-  رایحه‌ی لیمو و نقش آن در مقابله با افسردگی

محققان طی یک مطالعه، ۱۲ بیمار افسرده را در معرض رایحه‌ی مرکبات که‌اغلب حاوی روغن لیمو بودند، قرار دادند. این رایحه باعث تنظیم میزان هورمون و تقویت عملکرد سیستم ایمنی شد و نیاز به مصرف داروهای ضدافسردگی را کاهش داد. کافی است مقداری لیمو روی مچ دست بمالید.

۲- رایحه بادام درختی و تسکین درد

مصرف بادام برای سلامتی قلب مفید است. محققان کانادایی از ۲۰ داوطلب زن و ۲۰ داوطلب مرد خواستند دستان خود را در آب داغ فرو ببرند و تا حدامکان در آب نگه دارند. در این وضعیت داوطلبان در معرض رایحه‌های متفاوت قرار گرفتند. زمانی که زنان رایحه‌ی عصاره‌ی بادام را استشمام می‌کردند، ۳۸درصد کمتر احساس درد داشتند اما با استشمام رایحه‌های تند مانند سرکه، درد بیشتری احساس می‌کردند. این رایحه‌ها روی میز‌ان درد در مردان تأثیری نداشت اما هر ۲ گروه هنگام استشمام رایحه‌های خوب احساس بهتری داشتند.

۳-  تأثیر فوق العاده رایحه‌ی ‌یاس بر داشتن خواب راحت

پس از بیدار شدن از خواب باز هم احساس خستگی می‌کنید، پیشنهاد می‌کنیم رایحه‌ی ‌یاس را استشمام کنید. دریک بررسی که نتایج آن در سال ۲۰۱۱  به کنفرانس انجمن روان‌شناختی شرقی ارائه داده شد، محققان وضعیت خواب ۲۰ داوطلب را بررسی کردند. دسته‌ای از داوطلبان در اتاقی با رایحه‌ی ‌یاس و عده‌ای در اتاق بدون رایحه خوابیدند. پس از استشمام رایحه‌ی ‌یاس، تحرک افراد در هنگام خواب به حداقل رسید و با پایین‌ترین میزان اضطراب مواجه بودند. این داوطلبان در تست‌های شناختی نیز نتیجه‌ی بهتری به دست آوردند.

۴- رایحه فلفل سیاه مؤثر در ترک سیگار

در بررسی انجام شده در سال ۲۰۱۳، محققان از داوطلبان سیگاری خواستند رایحه‌ی روغن فلفل سیاه‌یا سنبل ختایی را استشمام کنند. نتایج این بررسی نشان داد این ۲ روغن طبیعی هوس سیگار کشیدن را کاهش می‌دهد. داوطلبانی که رایحه‌ی فلفل سیاه را استشمام کردند سوزش خفیفی در گلو احساس کردند که حالت آن مشابه زمان سیگار کشیدن است. افرادی که سنبل ختایی را استشمام کردند همانند هنگام سیگار کشیدن احساس آرامش کردند. محققان به‌افراد سیگاری که قصد ترک این عادت را دارند توصیه می‌کنند هنگامی‌که هوس می‌کنند سیگار بکشند این رایحه‌ها را استشمام کنند.

۵- رایحه ی دارچین؛ بهبود دهنده‌ی تعادل

دارچین زمانی که محققان از ۱۱ داوطلب چشم بسته، تست تعادل گرفتند. نفر از آن‌ها که رایحه شیرینی دارچینی را استشمام کرده بودند نسبت به دیگران تعادل بسیار بیشتری داشتند. این رایحه می‌تواند مهارت حرکتی را افزایش دهد. دارچین باعث کاهش خستگی و خشم می‌شود. این ادویه سیستم مرکزی عصبی را تحریک و عملکرد و انگیزه فرد را تقویت می‌کند.

۶– روغن گل رز، تقویت کننده پوست

در مطالعات محققان آلمانی مشخص شد، داوطلبانی که در اتاقی با رایحه‌ی گل رز به خواب رفتند خواب آرام و بهتری داشتند. در حالی که داوطلبانی که در اتاق بدبو خوابیدند، دچار کابوس شدند. محققان می‌گویند رایحه می‌تواند روی واکنش عاطفی مغز تأثیر بگذارد. از آن جا که رایحه‌های خوب مانند رایحه رز با خاطرات شاد ارتباط دارند، می‌توانند خواب عمی‌ق ایجاد کنند.

۷– رایحه‌ی موز ؛ایجاد کننده‌احساس سیری

مطالعه‌ای بین بیش از ۳ هزار داوطلب که دچار اضافه وزن بودند، انجام شد. این داوطلبان هنگام احساس گرسنگی رایحه موز یا سیب سبز را استشمام کردند. این افراد به طور متوسط و بدون رژیم گرفتن طی ۶ ماه تقریباً ۲ و نیم کیلوگرم وزن کم کردند. استشمام برخی رایحه‌ها هورمون‌هایی را ترشح می‌کند که در فرد احساس سیری ایجاد می‌کند.

 

منابع:

کتاب عطر درمانی از انتشارات افراز نویسنده لالیتا شرما ، ترجمه‌از رویا پورمناف

کتاب درمان با عطرها و روغن‌های گیاهی

کتاب رایحه درمانی با گیاهان شفابخش نویسنده محبوبه سلطان محمدی