جنین انسان صدای موسیقی را می شنود

جنین انسان صدای موسیقی را می شنود

در شماره‌ی قبل درباره‌ی جایگاه موسیقی و ویژگی‌های درمانی آن با شما خوانندگان گرامی سخن راندیم.در ادامه‌ی مبحث به مطالب تکمیلی در این حوزه می‌پردازیم:

وظیفه‌ی موسیقی درمانگر چیست؟

از آنجا که بنیاد این درمان بر مبنای آگاهی از این نکته است که همه‌ی افراد در نهاد خود نسبت به موسیقی عکس العمل نشان می‌دهند و این فطرت علی‌رغم نقص فیزیکی، ادراکی و احساسی، در درون افراد باقی می‌ماند.

موسیقی‌درمانگر با اشاره به ریتمی ‌که نبض انسان می‌زند، ملودی کلام و نیز نوبت گیری در هنگام صحبت کردن و نیز تعامل صوتی بین مادر و جنین، آواهای موسیقایی را که بنیاد شخصیت انسان می‌داند، می‌یابد.

روبارتز در سال ۱۹۹۸ در صفحه ۱۷۶ کتاب خود “موسیقی درمانی برای کودکان…” این پدیده را به عنوان میراثی موسیقایی و ارکسترراسیونی شرح می‌دهد که خود تنظیم و خود سازمان یافته است.

از آنجائی‌که موسیقی با وجود ما دارای آمیختگی زیادی است، هنگام تلاش برای آزاد سازی محدودیت‌ها، مقاومت‌ها و تدافعات موسیقایی اشخاص، باید به ساختن اجزایی از موسیقی پرداخت که متناسب با ساختار و توانایی جوهر موسیقایی فرد باشد. همزمان باید تلاش کرد که از جنبه‌های دیگر ادراکی، فیزیکی، احساسی و عصبی فرد برای درمان کمک گرفت. طول مدت درمان معمولا با پیشرفت در برآوردن نیازهای ویژه و شرایط محیطی بیمار تطابق دارد.   موسیقی درمانگر از سازهای پرکاشن یا سازهای مدور [مثل انواع طبل‌ها، دایره‌ها، و …] و یا از صدای خودش استفاده می‌کند، تا پاسخی خلاقانه به اصوات تولید شده توسط بیمارش بدهد و بیمار را برای خلق کردن زبان موسیقی خودش، تشویق کند. سازها بر اساس اینکه کدام یک برای بیمار ترس‌آور نخواهند بود، انتخاب می‌شوند. آوازهای ساده، قطعات یا سبک‌های موسیقی می‌توانند به عنوان عنصری درمانگر در جلسات درمانی استفاده شوند اما این‌ها می‌باید با انعطاف در هر لحظه و با توجه به اینکه کدام یک از آنها با حالات و نیازهای بالینی و تکاملی بیمار تطابق دارد، انتخاب شود. در حقیقت موسیقی به عنوان یک درمان نیازی به درگیر شدن با روش‌های سنتی یا حتی استفاده از کلمات ندارد. موسیقی درمانگر می‌تواند به گریه‌ها، جیغ‌ها و حرکات بدن بیمار پاسخ دهد. چرا که تمام این‌ها دارای ریتم و نوسان و مستعد سازماندهی در روابط و مناسبات موسیقایی هستند.

 

ارکان موسیقی چیست؟

درموسیقی سه رکن وجود دارد: ۱- ریتم که ضرباهنگ ونظم است. ۲ – ملودی که خود آهنگ و محتوای آنست. ۳– تم که تاثیر احساسی و شناختی خاص از موسیقی است. تم‌ها به چند گروه تقسیم میشوند، تم‌های آرام‌ساز (از بین برنده‌ی استرس) – تم‌های خلسه‌ساز – تم‌های خلق ساز (غم، سرخوشی) – تم‌های جسمانی‌ساز (دینامیک وعمل در سطح بدن) و تم‌های نیرو ساز (با حرکات ورزشی یا رزمی) مناسب است.

 

موسیقی درمانی متفاوت از تدریس موسیقی

این مطلب حائز اهمیت است که تأکید کنیم روی تفاوت بین موسیقی درمانی و تدریس موسیقی. در مضمون و مفاد درمانی، نواختن یک ساز به بیمار آموزش داده نمی‌شود و مادامی‌که او امکان اکتساب مهارت‌های موسیقایی در جلسات درمانی را پیدا کند، یادگیری موسیقی یک اثر ثانویه‌ی درمان است و نباید آن را هدف اصلی قلمداد کرد. روش‌های مختلفی برای استفاده از موسیقی درمانی وجود دارند ولی اکثرا براساس بداهه نوازی هستند.

 

نتایج تحقیقات دانشمندان:

۱  تأثیر موسیقی بر کودکان

نواختن موسیقی بر نوزادان تأثیر دارد. بررسی دانشمندان نشان می‌دهد که نواختن موسیقی به ویژه موسیقی کلاسیک موتزارت علاوه بر بزرگسالان بر نوزدان و حتی جنین درون شکم مادر نیز تأثیر مثبت دارد. اثر تسکین دهنده‌ی آواز و موسیقی با صدای ملایم، در کودکان بیمار دیده شده است. نتایج یک تحقیق نشان می‌دهد پخش موسیقی با صدای کم برای کودکان بیمار موجب می‌شود تا آنان تسکین پیدا کنند.

۲-  تأثیر موسیقی درمانی بر نوزادان

دکتر گرهات می‌گوید شکم مادر قادر است اکثر صداها به جز صداهای بسیار بلند مانند شلیک گلوله را، ضعیف و حتی خفه کند از این رو حضور مادر باردار در یک کنسرت موسیقی نیز خطری برای جنین وی ندارد. این محققان می‌گویند با بررسی‌های ما مشخص شد بیشتر صداهایی که به گوش جنین می‌رسد از بدن مادر است و حتی در یک اتاق ساکت و آرام نیز صدای خود مادر، تنفس وی، حرکاتش و روند هضم غذای او به گوش جنین می‌رسد و بنابراین محیط شکم برای جنین محیطی پر سر و صدا است. از سوئی میزان صدائی که یک جنین می‌شنود بسیار کمتر از صدائی است که در کودکی یا بزرگسالی می‌شنود زیرا گوش‌های جنین پر از مایع آمنیوتیک است. دکتر گرهارت می‌گوید صدای مادر صدای غالبی است که به گوش جنین می‌رسد.

محققان دانشگاه فلوراید دریافته‌اند جنین می‌تواند اصوات با فرکانس و تواتر پائین را بهتر از اصوات با فرکانس بالا بشنود. ازاین رو صداهای بم را بهتر می‌شوند و همچنین این نظریه به این معنی است که جنین می‌تواند حروف صدادار را بهتر از حروف بی صدا بشنود و به بخش‌های آهنگ دار صدا حساس‌تر است. جنین می‌تواند صدای طبل را بشنود ولی صدای ویولن را نمی‌شنود. همچنین مراکز مراقبت از مادر و جنین می‌توانند از این تحقیق بهره ببرند زیرا بسیاری از این مراکز پر سر و صدا هستند و در چنین محیط‌هایی نمی‌توان به خوبی به وضع جنین و مادر پی برد. دانشمندان پیشتر این امر را دریافته‌اند که جنین قادر است صدای مادر و همچنین موسیقی را از همه تشخیص دهد ولی تاکنون مشخص نبوده است که یک جنین چه چیزهائی را می‌شوند. تأثیرموسیقی شامل بخش تفکر، خلاقیت و مهارت‌ها و آموختن آنها می‌شود. تقویت قدرت شنیداری، تکلم، حافظه ومنطق نوزاد از تأثیرات دیگر موسیقی کلاسیک است.

۳- موسیقی، درد ناشی از تزریق را در کودکان کاهش می‌دهد.

تحقیقات دانشکده مامائی و پرستاری خرم آباد نشان می‌دهد، موسیقی درد رگ گیری و تزریق را در کودکان کاهش می‌دهد. فاطمه ولی زاده، عضو هئیت علمی‌دانشکده مامائی و پرستاری خرم آباد هدف از این تحقیق را جلوگیری از عوارض سوءترس ناشی از درد در کودکان به هنگام رگ گیری و تزریق عنوان کرد و گفت: ترس از درد باعث همکاری نکردن کودک، واکنش‌های شدید از جمله گریه و دست و پا زدن هنگام تزریق، افزایش ضربان قلب و فشارخون می‌شود که با موسیقی درمانی می‌توان از عوارض و درد ناشی از تزریق در کودک جلوگیری کرد.

وی افزود: برای کاهش درد تزریق و رگ گیری در کودکان، ۳۰ کودک ۶ تا ۱۲ ساله مبتلا به تالاسمی‌مراجعه کننده به بیمارستان شهید مدنی خرم آباد را که ماهانه برای تزریق خون مراجعه می‌کردند در سه نوبت رگ گیری مورد بررسی قرار دادیم. نوبت اول رگ گیری بدون استفاده از هیچ گونه تکنیکی برای کاهش درد در کودکان انجام شد و در نوبت دوم رگ گیری به مدت سه تا چهار دقیقه موسیقی پخش می‌شد و سپس با دو ابزار مشاهده و پرسش تصویری از کودک شدت درد اندازه گیری شد. این تحقیق نشان داد که هیچ کدام از کودکان درد رگ گیری را شدید ندانستند.

روش دوم: همچنین رگ گیری به روش تنفس منظم (هی هو) نیز در بین کودکان اجراء شد به طوری که از یک دقیقه قبل تا پایان رگ گیری این تکنیک انجام شده و بعد از این مرحله شدت درد اندازه گیری شد. نتایج برررسی هر دو روش انحرافی درمانی، شدت درد را کمتر از روش عادی نشان داد به طوری که شدت درد در روش درمان موسیقی نسبت به هر دو روش معمولی و تنفس منظم از شدت درد کمتری برخوردار بود. عضو هیئت علمی‌دانشکده مامائی و پرستاری خرم آباد تأکید کرد: در روش استفاده از موسیقی هنگام رگ گیری طبق روش شناسایی درد (ابزار مشاهده) و پرسش از کودک ۲۶/۷ درصد بچه‌ها رگ گیری را فاقد درد و هیچ کدام از کودکان درد رگ گیری را شدید ندانستند. همچنین نتایج نشان داد: رگ گیری در روش تنفس منظم ۶/۷ درصد فاقد درد، ۱۳/۴ درصد دارای درد شدید و هیچ یک درد را خیلی شدید ندانستند. (منبع:سایت دانشگاه دانشکده مامایی و پرستاری خرم آباد)

۴- مشاهدات بالینی:

– در یک مطاله تأثیر موسیقی درمانی  بر روی بیماران میگرنی، ۷۰ درصد آنها اثربالایی در کاهش درد داشته‌اند. ۵۶ درصد افراد در آخر این مطالعه میگرن آنها باز نگشته، ۴۳ درصد کسانی‌که همراه با میگرن شدید، اختلالات بی‌خوابی هم داشته‌اند، توانستند به راحتی بخوابند. ۳۱ درصد آنهایی که سابقه‌ی طولانی میگرن داشته‌اند، کاهش حملات میگرنی را تجربه کرده‌اند.

– در یک گروه زن دیابتی ۸۱ درصد کاهش سرگیجه‌ی شدید در پایان مطالعه دیده شد.

 

ادامه دارد…