سبک زندگی و سونامی‌‌بیماری‌‌های جسمی‌‌و روانی در ایران

سبک زندگی و سونامی‌‌بیماری‌‌های جسمی‌‌و روانی در ایران

امروزه نگاه به وضعیت بهداشتی و درمانی جامعه نشان می‌‌دهد حال جامعه‌ی ما از نظر سلامتی خوب نیست و لازم نیست تا متخصص مسائل بهداشتی و درمانی باشیم تا به‌این برداشت برسیم. همه‌ی مردم معمولی نیز به‌این نتیجه‌گیری رسیده‌اند. تک‌تک افراد جامعه هم در برنامه‌ی مراجعه به مراکز بهداشتی درمانی و یا در گفت‌وگو‌های معمولی بیان می‌‌کنند حال خوبی ندارند، از وضعیت مواد غذایی ناسالم شکایت دارند، حسرت یک خواب راحت را دارند و به دنبال لحظاتی هستند که بدون استرس و اضطراب و در آرامش روز را به شب برسانند.

نگاهی کلی به وضعیت بیمارستان‌‌ها، مراکز بهداشتی درمانی و وضعیت سرانه‌ی مصرف دارو و شلوغی مطب‌‌ها و آزمایشگاه‌‌ها و مراکز تشخیصی همه موید این مطلب است که ما روز به روز از شرایط سلامتی جسمی‌‌و روانی بیشتر فاصله می‌‌گیریم و به نظر می‌‌رسد همگی در چرخه‌ای افتاده‌ایم که خروج از آن سخت و غیرممکن است و متاسفانه ما پزشکان و سایر متخصصین بخش سلامت و بهداشت هم به شدت جزء نگر شده‌ایم و بیشتر بیماری‌‌ها و معلول‌‌ها را می‌‌بینیم و به علت این همه آشفتگی در سلامت جسم و روان مردم توجه نداریم.

مطالعات یک دهه‌ی اخیر متخصصان سلامت کل‌نگر در دنیا به‌این جمع‌بندی رسید‌ه است که شیوع و بروز بیماری‌‌های مزمن و غیرعفونی وابسته به میزان توسعه یافتگی یک جامعه یا میزان درآمد اقتصادی افراد نبوده بلکه به فاکتور‌های خاصی وابسته است که مهم‌ترین آن سبک زندگی یک جامعه یا فرد است. این یافته‌ی مهم محققین در طی یکی دو دهه اخیر راه را برای کند کردن یا توقف شتاب روز افزون رشد بیماری‌‌های مزمن در جوامعی مثل جامعه‌ی ما فراهم می‌‌کند.

ایران امروز ما مملو از پزشکان و متخصصین باسواد و تراز علمی‌‌بالا در سطح جهانی است. ایران امروز انبار بزرگی از تجهیزات تشخیصی و درمانی به روز پزشکی جهان است ولی جامعه و تک تک مردم حال خوبی ندارند و احساس سلامتی نمی‌‌کنند. به نظر می‌‌رسد حلقه‌ی مفقود ‌این چرخه، سبک زندگی غلطی است که طی سه دهه‌ی اخیر آگا‌هانه یا اجتناب ناپذیر بر همه‌ی مردم تحمیل‌ شده و ما را در شرایطی قرار داده است که آمار‌های رسمی‌‌و علمی‌‌وضعیت بدی تصویر می‌‌کنند.

وضعیت امروز بیماری‌ها در ایران

امروزه سونامی‌‌بیماری‌‌های قلبی و عروقی، سرطان‌ها، ناباروری، یائسگی زودرس، پیری زودرس، بیماری‌‌های خاص و نادر، بلوغ زودرس، بیماری‌ها و اختلالات روانی، اختلالات جنسی، آسیب‌‌های اجتماعی و مرگ و میر جاد‌ه‌ای به جامعه‌ی ما هجوم آورده است.

تصویر وضعیت سلامت جسمی‌‌و روانی جامعه‌ی ما:

  • میزان و مرگ و میر بر اثر بیماری‌‌های قلبی و عروقی در ایران سه برابر کشور‌های توسعه یافته است.
  • نرخ مرگ و میر‌ در اثر سوانح رانندگی در ایران ۴ برابر بیشتر از کشور‌های در حال در حال توسعه است.
  • نرخ شیوع سرطان در کشور بالاتر از کشور‌های توسعه یافته نیست ولی نرخ رشد میزان شیوع سرطان‌‌ها در ایران رتبه‌ی اول را در جهان دارد.
  • رتبه‌ی اول ایران در عصبانیت و خشونت‌‌های بین فردی.
  • رتبه‌ی دوم ایران در غمگین بودن.
  • ۳۰% مردم بزرگسال ایران مبتلا به فشار خون هستند.
  • ۴۰% افراد بزرگسال کشور مبتلا به بالا بودن چربی خون هستند.
  • نزدیک به ۷% افراد جامعه دچار اختلالات و بیماری‌‌های روانپزشکی هستند و حدود ۲۵% مردم از مشکلات روحی و روانی رنج می‌‌برند.
  • حدود ۱۰% مردم قند خون بالاتر از طبیعی دارند.
  • بیش از نیمی‌‌از مردم ایران گرفتار اضافه وزن و درجاتی از چاقی هستند.
  • ۳۵% مردم در معرض خطر ابتلا به سکته‌‌های قلبی و مغزی هستند(سن ابتلا به سکته‌‌های قلبی و مغزی در ایران ۱۰ سال پایین‌تر از حد نرمال جهانی است)
  • ۱۰% افراد بالغ کشور سیگار می‌‌کشند.
  • ۳۵% مردم فعالیت بدنی کمی‌‌دارند.
  • میزان مصرف نمک و در ایران بیش از سه برابر استاندارد علمی‌‌است.
  • ۹۰% مردم کمتر از مقدار توصیه شده علمی‌‌سبزیجات و میوه مصرف می‌‌کنند.
  • میزان مصرف دارو در ایران بیشتر از کشور چین است.
  • در حالی‌که‌ایران انباری از تجهیزات پزشکی و تشخیصی است حدود ۶۰% همه‌ی موارد کار‌های تشخیصی مثل آزمایشگاه و عکسبرداری‌‌ها نابجاست و ضرورت علمی‌‌ندارد.
  • نزدیک به سه میلیون فرد معتاد در جامعه وجود دارد.

اینجانب در طی سال‌های طولانی تحصیل و طبابت در پزشکی نوین و زمینه‌‌های مختلف طب مکمل به خصوص طب سنتی ایرانی بر این باور قاطع هستم که برای خروج از چرخه‌ی سنگین و پر هزینه‌ی تشخیص بیماری/درمان، هیچ راهی برای کشور و برای تک تک مردم کم هزینه‌تر و کارآمدتر از اصلاح سبک زندگی فعلی نیست و این نه فقط وظیفه‌ی سیاست‌گذاران کلان کشور و دولت ،بلکه وظیفه‌ی درمانگران دلسوز جامعه و تک‌تک مردم و نهاد‌های آموزش‌های تخصصی و آموزش‌‌های عمومی‌‌مثل صدا و سیما و رسانه‌‌هاست.باید بپذیریم سبک زندگی باید اصلاح شود تا از این وضعیت و بیرحمی‌‌آمار‌های نگران‌کننده خلاص شویم.

همه‌ی ما می‌‌دانیم که سه دهه اخیر تغییرات شگرفی در سبک زندگی‌مان ایجاد شده است. هر فرد چه نقشی در احیای سلامت خود و جامعه دارد؟ چه کسی مسئول اصلاح سبک زندگی است؟ پاسخ مهم و قاطع این است که هر فرد مسئول اصلاح سبک زندگی خود است و با شروع تغییرات کوچک در رفتار‌های خود نتایج بزرگی در کوتاه‌مدت و میان‌مدت نصیب فرد و جامعه می‌‌شود. با اصلاح سبک زندگی خود بیش از ۸۰ درصد بیماری‌‌های قلبی عروقی و سکته‌‌های مغزی قابل پیشگیری هستند، بیشتر از یک سوم همه‌ی موارد سرطان‌‌ها قابل پیشگیری هستند، حدود نیمی‌‌ از موارد ابتلا به دیابت نوع ۲ قابل پیشگیری است، بیش از نیمی‌‌از همه‌ی ‌موارد بیماری‌‌های روانی قابل پیشگیری هستند، بیش از ۷۰ درصد همه‌ی موارد آسیب‌‌های اجتماعی شامل انواع اعتیاد‌ها مشکلات زناشویی و اختلالات جنسی قابل پیشگیری هستند، حدود ۹۰ درصد مشکلات گوارشی شامل انواع سوء‌‌هاضمه و زخم‌‌های گوارشی قابل پیشگیری هستند و حدود ۳۰ درصد بیماری‌‌های تنفسی قابل پیشگیری هستند.

مشاهده می‌‌کنیم با تغییرات در نگرش‌‌ها و رفتار‌هایمان نتایج موثر و درخشانی حاصل می‌‌شود. سوال بعدی این است، گام‌‌های عملی جهت اصلاح شیوه‌ی زندگی کنونی چیست؟ اکنون با یک نگاه طبی و بهداشتی و در عین حال نگرش فرهنگی اجتماعی گام‌‌های اساسی جهت اصلاح سبک زندگی را بیان می‌‌کنیم:

  • گام اول آشتی با مطالعه و کتاب‌خوانی: (سرانه‌ی مطالعه‌ی کتاب در جهان به طور متوسط یک کتاب به ازاء هر فرد است و در کشور‌های توسعه یافته ۵ کتاب در سال می‌باشد. این رقم برای کشور ایران هر ۵ سال یک کتاب است ؛یعنی به طور متوسط هر ایرانی در هر ۵ سال یک کتاب مطالعه می‌‌کند. باید بپذیریم تا شاخص میزان مطالعه در جامعه تغییر نکند هیچ شاخص دیگری تغییر نخواهد کرد. باید آموزش را از خود شروع کنیم و منتظر مراکز رسمی‌‌مثل مدارس و دانشگاه‌‌ها نباشیم. اگر شرایط بهتری از نظر بهداشتی، سلامتی و روانی می‌‌خواهیم باید به افراد آگاه‌تر و بهتری تبدیل شویم.

در شماره‌های بعد موارد دیگر اصلاح سبک زندگی را برایتان خواهیم آورد .