گیاهان دارویی الموت

گیاهان دارویی الموت

الموت به دلیل دارا بودن آب و هوای مناسب و حاصل‌خیزی خاک، موجب رشد و مرغوبیت گیاهان مختلف به خصوص گونه‌های  دارویی بوده است. به همین علت سفری به الموت کردیم تا با گیاهان دارویی آن منطقه بیشتر آشنا شویم و همچنین در طی بازدید علمی کارآموزان از روستاهای الموت به ویژه روستای اندج، گونه‌های متعدد گیاهان دارویی شناسایی شدند و از روستاییان درباره‌ی نام محلی و خواص دارویی این گیاهان سوال کردیم. در این مقاله تعدادی از گیاهان مهم منطقه با خواص دارویی محلی و علمی آورده شده است.

گیاهان دارویی الموت 

پونه

فودنه، پودنه، پونه، فودنج یا فود از گیاهان خانواده نعنائیان است. گیاهی است از سرده‌ی نعنا و تیره‌ی لب گلی‌ها و له شده برگ‌های آن عطر نعنا دارد.طبع این گیاه گرم و خشک است.

خواص درماني تاييد شده‌ی علمي: گیاهی است از خانواده نعنائیان با طبیعت گرم و خشک همراه با خاصیت ضداسپاسم، ضدنفخ، ضد میکرب، درمان ناراحتی‌های گوارشی، آرام‌بخش.

خواص درماني محلي:پونه طبعی گرم و خشک دارد.این گیاه توسط مردم این منطقه از دیرباز بنا به گفته‌ی خودشان برای رفع دل درد، پایین آوردن فشار، قولنج روده و معده و رفع عفونت‌های رحم مورد مصرف قرار می‌گرفته است. همچنین از سرشاخه‌های تازه‌ی آن (به جهت خواص ضد عفونی‌کنندگی آن) جهت نگهداری گوشت استفاده می‌شود.

چای کوهی یا توکلیجه                                                                                   

چای کوهی یا چای چوپان یا چای پشمی گیاهی پایا از سرده‌ی سنبله‌ای است. این گیاه در ارتفاعات ۱۹۰۰ تا ۳۳۰۰ متری از سطح دریا، به صورت پراکنده و در مواردی به صورت لکه‌های متراکم در سطوح کم رویش دارد. فراوانی این گونه در مناطق کم شیب و به ویژه در یال‌های مناطق کوهستانی بیشتر است. در ضمن طبیعت چای کوهی که در میان محلی‌ها توکلیجه گفته می‌شود گرم است .

 

خواص درماني تاييد شده‌ی علمي:مقوی معده، رفع درد و ناراحتی‌های معده و دستگاه گوارش

خواص درماني محلي: مردم این منطقه معتقدند که این گیاه خاصیت تسکین دهندگی برای دردهای شکمی  داشته و از آن برای کاهش هرگونه دل دردی بهره می‌برند . آویشن

خواص درماني تاييد شده علمي: ضد باکتری

خواص درماني محلي:  آویشن طبیعتی گرم و خشک دارد. همان‌گونه که می‌دانید برگ‌های این گیاه یکی از پرخاصیت‌ترین برگ‌هاییست که هم مصرف دارویی دارد و هم در کنار آن به دلیل عطر و طعم خوشی که دارد به عنوان یک ادویه در غذاها کاربرد دارد. در این منطقه نیز مردم برای درمان اسهال و دل درد، سر درد و نیز همراه بابونه برای ناراحتی کلیه استفاده می‌شود.

تمشک

تمشک درختچه‌ای از تیره‌ی گل‌سرخیان است که به حالت وحشی می‌روید.تمشک گیاهی است با ساقه‌های تیغ‌دار که در کنار جاده‌ها و مزارع و جنگل‌ها به صورت انبوه می‌روید برگهایش متناوب و گوشوارک‌دار و شامل ۳ تا ۵ برگچه است.طبیعت این میوه خشک و سرد است.

خواص درماني محلي: مردم نواحی اطراف الموت از تمشک برای درمان درد و سرماخوردگی، کاهش فشار خون استفاده می‌کنند.

 

 

میوه‌ی گل نسترن

نستَرَن یکی از گونه‌های وحشی رز و بومی اروپا، آسیای باختری و شمال خاوری آفریقا است. گونه‌های بسیاری از آن در جنگل‌های شمال، منطقه ارسباران، و ارتفاعات فوقانی مناطق دیگر ایران به‌صورت خودرو یافت می‌شود. گل‌های آن ریز هستند که به رنگ‌های صورتی، سفید، قرمز و گاهی زرد یافت می‌شوند. بوی آن‌ها ملایم و مطبوع است.این گیاه طبعی گرم و خشک دارد.

خواص درماني تاييد شده‌ی علمي:  پيش گيري و درمان سرماخوردگي و خنكي و عفونت هاي آنفولانزايي، عفونت هاي مسري، جهت پيش گيري و درمان كمبود ويتامين c  و كاهش مقاومت

خواص درماني محلي:  برطرف كننده‌ی خون

 

سرخ ولیک

سرخه ولیک یا زالزالک برگ‌ریز نام یک گونه از سرده‌ی زالزالک است. این گیاه زینتی و دارویی بومی اروپا، شمال‌غربی آفریقا و غرب آسیا بوده و جزء گونه‌های مهاجم است.این میوه طبعی گرم دارد.

خواص درماني تاييد شده علمي: کاهش فشار خون.

خواص درمانی محلی: در روستای الموت از سرخ ولیک برای از بین بردن لخته‌ی خون استفاده می شود.

گل محمدی

گل محمدی یا گل گلابنام نوعی گل رز است که از آن گلاب می‌گیرند. درختچه ای است خزاندار .گل محمدی از دیرباز در ایران کشت می‌شده‌است. از تیره‌ی  رزاسه و قسمت قابل مصرف آن گلبرگ و ماده‌ی مؤثره‌ی آن تانن است. طبیعت این گل گرم است.

خواص درماني تاييد شده علمي: ملین، تهیه گلاب

خواص درماني محلي: قلنج، رفع دل درد، تلخی آب ، برای عفونت خانم ها استفاده می شود.

بادرنجبویه دنایی

بادرنجبویه دنایی گیاهی است نیمه‌چوبی چمنی کرکینه پوش که دارای ساقه‌های گل‌دار به طول ۲۰- ۱۰ سانتی‌متر و خیزان ، برگ‌های متراکم کمی دمبرگ‌دار و گل‌های آن بزرگ سفید یا سفید متمایل به زرد بوده و موسم گل اردیبهشت ماه تا خرداد می باشد.طبیعت این گیاه گرم و خشک است.

خواص درماني تاييد شده علمي: آرام‌بخش و اشتهاآور، ضد نفخ، به عنوان التیام دهنده‌ی زخم و جراحات، مقوی قلب است.

خواص درماني محلي:  خمیر نان جهت معطر سازی نان و خاصیت ضد نفخ استفاده می شود.

گزنه‌ی سفید

گزنه‌ی سفید گياه‌ پايايي‌ است‌ كه‌ به‌ وسيله‌ی‌ ساقه‌هاي‌ خزنده‌ و زيرزميني‌ در وسط‌ زمين‌ گسترش‌ مي‌يابد. ساقه‌ی‌ آن‌ نرم‌ و چهارگوش‌ است‌ و ارتفاع‌ آن‌ به‌ ۶۰ ـ ۲۰ سانتي‌متر مي‌رسد. برگ‌ها متقابل، بيضوي‌ با دمبرگ كوتاه‌ يا بدون‌ دمبرگ به‌ طول‌ ۴ ـ ۷ سانتي‌متر، نرم‌ و حاشيه‌ دندانه‌اي‌ دارد. گل‌ها حلقوي‌ و محوري‌ است. گل‌هاي ‌‌ آن ‌سفيد رنگ‌ در كنار برگ‌هاي‌ ساقه‌ در فاصله‌ی‌ ماه‌هاي‌ ارديبهشت‌ تا مرداد گل‌ها باز مي‌شود.در گل‌ها و شاخه‌هاي‌ گل‌دار گياه‌ مواد كولين، گلوكوزيد و به ‌مقدار جزئي‌ اسانس‌ فرار، تانن، فلاونوييدها و يك‌ ساپونين، موسيلاژ، ماده‌اي‌ با واكنش‌ آلكالوئيدي‌ و برگ‌هاي‌ آن‌ خوردني‌ است‌ و منبع‌ غني‌ از كاروتِن‌ است. قسمت‌هاي مورد استفاده‌ی‌ دارويي‌ گزنه‌ی سفید سر شاخه‌های گل‌دار خشك، جام گل و پرچم‌ها (خشك‌ شده) و احتمالا تمام‌ قسمت‌هاي گياه‌ مؤثرتر از جام‌ گل‌ است. بعد از جمع‌آوري‌ به‌ سرعت‌ در سايه‌ مي‌خشكانند. این گیاه طبیعتی گرم و خشک دارد.

 

خواص درماني تاييد شده علمي: خلط آور، قابض، تحریکات پوستی،سرماخوردگی و برونشیت، تحریکات دهان و حلق، بند آورنده خون و و تنگ کننده عروق، در تسکین هموروئید و وریدهایواریسی موثر است.

خواص درماني محلي:  در خمیر نان جهت معطر سازی و خاصیت ضد نفخ استفاده می شود.

 

فراسیون

فراسیون گیاهی است علفی، پر برگ، پوشیده از کرک‌های پنبه‌ای به رنگ خاکستری که ارتفاع آن به ۳۰ تا ۸۰ سانتی متر می‌رسد. قسمت مورد استفاده‌ی این گیاه برگ و سرشاخه‌های گلدار آن است که بوی قوی و نسبتا مطبوع دارند، ولی پس از خشک شدن فاقد بو می‌شوند. طعم آنها تند و تلخ است. کلیه‌ی قسمت‌های گیاه و همچنین شیر‌ه‌ی تازه‌ی آن به مصارف درمانی می‌رسد.

 

خواص درماني تاييد شده علمي: سرماخوردگی، برونشیت، سرفه، زکام، آسم، خلط آور، تحریک اشتها و ترشحات دستگاه گوارش و کبد و ترشح صفرا، تنظیم ضربان قلب، زخم های دردناک و عفونی، درمان سرطان

خواص درماني محلي: مردم این منطقه برای درمان سرفه، زکام، آسم، حصبه از فراسیون استفاده می شود.

 

شير خشت

شیرخِشت از گیاهان چوبدار از خانواده‌ی گل سرخ است. گیاه شیرخشت بومی مناطق معتدل آسیا، اروپا و آفریقای شمالی است و تمرکز انواع آن در کوه‌های جنوب غربی چین و هیمالیا قرار دارد. شیرخشت گیاهی است پایا به ارتفاع ۳ تا ۸ متر. پوست آن خاکستری مایل به سیاه و گل صورتی در حاشیه سرخ رنگ دارد. شفت آن مدور و گویچه‌ای شکل است.طبیعت آن معتدل رو به گرمی دارد.

 

 

خواص درماني تاييد شده علمي: ملين، برونشيت مزمن، رفع عطش، زردي نوزادان، مسهل

خواص درماني محلي: تقويت قلب

 

كاكوتي

کاکوتی یا مُشکِ طرامشک نام یک سرده از تیره‌ی نعنائیان است که بوی گرم و تندی همانند نعناع دارد هرچند با عطر ویژه‌ی خود و در طب سنتی و آشپزی کاربرد دارد.در ایران ۴ گونه گیاه علفی یکساله و چند ساله دارد.طبع این گیاه گرم است.

 

خواص درماني تاييد شده علمي: درمان تيفوس، سرماخوردگي ها، ضد عفوني كننده، ضد التهاب

خواص درماني محلي: کاکوتی در منطقه‌ی الموت برای درمان سرماخوردگي، عفونت، دل درد و سر درد، رفع حالت تهوع به کار می‌رود.

 

زالزالك

 زالزالک، خَفجه،کیالک، و یا کویج یکی از گیاهان است.این گیاه دارای دونوع سفید و قرمز (شغالی) می‌باشد.طبع این میوه سرد و خشک است.

خواص درماني تاييد شده علمي: تب بر، ضعف قلب، آنژين، ورم آئورت، اختلالات عصبي

خواص درماني محلي: تقويت قلب