چرا بیمار می‌شویم؟

چرا بیمار می‌شویم؟

این سوال همیشه برای انسان مطرح بوده که منشا بیماری‌‌ها واقعا چیست؟ چه می‌شود که فردی دچار بیماری فشار خون، مرض قند، آسم، سکته‌ی قلبی ومغزی، ام اس، لوپوس ویا سرطان می‌شود؟

از لحاظ طب سنتی بیماری‌‌ها هنگامی اتفاق می‌افتند که یک یا تعداد بیشتری اختلال در فعل اعضا ایجاد شده باشد. از آنجا که ایجاد  فعل یا عملکرد اعضا،  نیازمند قوت است و ریشه‌ی قوت، غذا‌‌های مصرفی هستند و از طرفی از دیدگاه طب جدید بیماری‌‌ها هنگامی اتفاق می‌افتند که یک یا تعداد بیشتری اختلال در عملکرد سلول‌‌ها اتفاق افتاده باشد، کارکرد صحیح سلول‌‌ها به شدت وابسته به انرژی است و در واقع بدون انرژی کاری انجام نمی‌شود  و منشا این انرژی سلولی نیز، غذا‌ها هستند، البته دراین زمینه، طب سنتی اهمیت ویژه‌ای به تغذیه داده است و آن را ضمن ارائه، به‌صورت یکی از مهم‌ترین ارکان سته‌ی ضروریه، همچنین به‌عنوان یک عامل بسیار مهم و حیاتی در حفظ سلامت و بازگرداندن آن هنگامی که از دست رفته باشد مفصلا توضیح داده است و فقط به تبیین نوع غذا‌ها و آشامیدنی‌ها و خواص آن‌ها بر اساس طبع‌ها و سنین و فصل‌های مختلف، بسنده نکرده و در کنار این امر مهم ، به ترکیب مواد غذایی با هم، حجم غذا‌های مصرفی در یک وعده و نحوه‌ی غذا خوردن و در نظر گرفتن دقیق عوامل مهمی مثل زمان، مکان، فرد هم غذا( مصاحب)  و حتی نحوه و میزان جویدن غذا  ونحوه‌ی نشستن سر سفره پرداخته است و رعایت آن‌ها را درحفظ سلامت، بسیار ضروری دانسته است.

سه دسته اصلی  غذا‌ها شامل چربی‌ها، کربوهیدرات‌ها و  پروتئین‌ها ترکیبات شیمیایی بسیار پیچیده‌ای دارند و بدن نمی‌تواند به صورت مستقیم از آن‌ها به عنوان سوخت استفاده کند و لازم است، طی مراحل گوناگون، به اجزای کوچک‌تری تجزیه شوند تا در نهایت بدن بتواند از آن‌ها به عنوان سوخت برای تامین انرژی مورد نیاز سلول‌ها بهره گیری کند.

پروتئین‌ها به اسید‌های آمینه، کربوهیدرات‌ها به گلوکز و دیگر قند‌های ساده و در نهایت چربی‌ها نیز به اسید‌های چرب و تری گلیسیرید تجزیه می‌شود. در ادامه‌ی مسیر روده، میلیون‌ها پرز بسیار ریز قرار دارد که مواد غذایی هضم شده را جذبمی‌کنند. مواد غذایی هضم نشده نیز در این مسیر وارد روده‌ی بزرگ شده و پس از این که آب آن‌ها جذب شد، در نهایت به صورت مدفوع از بدن خارج می‌شود.
موادی که از طریق روده‌ها جذب می‌شود، نیاز‌های مختلف بدن را تامین می‌کند. درست همان‌طور که یک خودرو برای ادامه‌ی کار به سوخت، تعمیر و تعویض مداوم قطعات نیاز دارد، بدن نیز به انرژی و موادی با ترمیم و جایگزینی سلول‌های خود نیازمند است. انرژی مورد نیاز بدن نهایتا از طریق قند خون تامین می‌شود. در واقع مواد غذایی تجزیه شده و اغلب به‌صورت گلوکز برای تامین انرژی وارد چرخه‌ی سوخت و سازمی‌شوند.

پروتئین‌هایی که به اسید آمینه تبدیل شده و از طریق روده جذب شده است، به عنوان ماده‌ی اصلی ساخت سلول‌های جدید به کارمی‌رود. با این حال بخشی از این پروتئین‌ها نیز از طریق کبد به گلوکز تبدیل شده و به عنوان سوخت مصرف می‌شود.

مواد غذایی پس از طی مسیر‌های مختلف و فرآیند‌های گوناگون در نهایت به شکل انرژی در اختیار سلول‌ها قرارمی‌گیرند. شكل ذخير‌ه‌اي انرژي در سلول‌ها به صورت ATP است.

پیرووات طی یک سری واکنش‌های منظم اکسید شده به استیل تبدیل می‌شود. استیل حاصل با کوآنزیم A ترکیب شده استیل کوآنزیم A را می‌سازد واستیل کوآنزیم A به‌وجود آمده با داشتن آرایش فضایی مناسب موجب شروع واکنش‌های چرخه‌ی کربس می‌شود و با متراکم شدن و اتصال به اسید اگزالواستیک و از دست دادن COA ، اسید سیتریک را می‌سازد.

در چرخه‌ی کربس پیرووات حاصل از گلیکولیز به انرژی تبدیل می‌شود. در طی چرخه‌ی کربس چهار مرحله اکسایش انجام می‌گیرد که منجر به خروج دو مولکول CO2 از باقیمانده‌ی پیکر قند ، یعنی استیل کوآنزیم A و آزاد شدن مثبت اتم هیدروژن و بالاخره تشکیل مجدد اسید اگزالواستیک می‌گردد و در عاقبت از سوختن یک مولکول گلوکز ۳۸ مولکول ATP و ۶ مولکول آب و ۶ مولکول CO2  به‌وجودمی‌آید

سوخت و ساز و یا به‌عبارتی دگرگشت یا متابولیسم (Metabolism) شامل  فرایند‌های آزاد سازی انرژی مواد و تغییرات ترکیبی در سلول‌هاست که زندگی تمام موجودات زنده و ازجمله انسان به این فرایند‌ها وابسته است.

سوخت و ساز از دیدگاهی دیگر شامل تغییرات شیمیایی است که برای تامین انرژی حیاتی و نوسازی و ترمیم سلول‌های موجودات زنده لازم است.

سوخت و ساز، شامل دو قسمت کاتابولیسم(فروگشت) و آنابولیسم(فراگشت)می‌باشد، در کاتابولیسم، با صرف انرژی، مواد غذایی به مولکول گلوکز، اسید‌های چرب آزاد و اسید‌های آمینه( ندرتا) تجزیه شده و وارد چرخه تولید انرژی می‌شوند، ولی میزان انرژی مصرف شده برای کاتابولیسم مواد غذایی و تبدیل آن‌ها به انرژی باهم متفاوت است. به‌طور مثال برای تبدیل گلوکز خوراکی به گلوکزی که وارد چرخه‌ی تولید انرژی سلولی شود، انرژی بسیار اندکی لازم است،ولی برای تبدیل گوشت گاو به انرژی (که به ندرت این اتفاق‌ می‌افتد) بدن باید میزان بسیار زیاد انرژی مصرف نماید تا مولکول‌های بسیار پیچیده و مستحکم پروتیینی آن را به اسید‌های آمینه تجزیه و سپس آن‌ها را به گلوکز تبدیل کند تا بتوانند وارد چرخه‌ی کربس بشوند و برای عملکرد صحیح سلول‌ها انرژی لازم را فراهم کنند.

حال باید ببینیم اگر بدن برای تبدیل به انرژی کردن مواد غذایی، دائما و بیشتر از موادی استفاده کند که میزان زیادی انرژی، برای تجزیه را طلب می‌کنند(مثل غذا‌های صنعتی فعلی)، چه اتفاقی برای اعضا و سلول‌های بدن می‌افتد؟ در جواب به این سوال باید گفت به نظرمی‌رسد، در طولانی مدت مصرف زیاد انرژی برای تولید انرژی از این غذا‌های صنعتی امروزی با مولکول‌های پیچیده و دارای ساختمان‌های سفت و محکم، می‌تواند برآیند انرژی سلول‌ها و اعضا را کاهش داده و میزان انرژی کلی بدن و بلکه، تک تک اعضا و سلول‌ها را کاهش دهد و از آنجا که هومودینامیک طبیعی سلول‌های بدن و به دنبال آن اعضای اصلی  بدن، مثل قلب، مغز و کبد به شدت وابسته به عملکرد پمپ‌های وابسته به انرژی سدیم- پتاسیم سطح سلول‌هاست، که این پمپ‌ها را Na+/K+ ATPase نیزمی‌گویند و کاهش انرژی سلولی روی عملکرد این پمپ‌ها تاثیر مستقیمی‌گذارد.

کاهش عملکرد پمپ‌های Na+/K+ ATPase در اثر کاهش انرژی سلولی موجب اختلال در روند اخراج مداوم یون‌های سدیم ( که وظیفه‌ی این پمپ‌هاست و با صرف انرژی فراوان صورت می‌پذیرد) از سلول‌هامی‌گردد و در نتیجه احتباس نسبی یون سدیم در داخل  سلول‌ها ایجادمی‌گردد و با توجه به قانون غشاهای نیمه تراوا آب با خاصیت اسمزی وارد سلول می‌شود و بنابراین اولین مرحله‌ی آسیب سلولی به نام اینترا سلولولار ادم  یا ورم داخل سلولی اتفاق می‌افتد. به دنبال ورم داخل سلولی اختلال عملکرد سلولی و اورگانلی داخل سلولی پدیدارمی‌شود و به‌ویژه به‌دنبال اختلال عملکرد میتوکندری‌ها روند کمبود انرژی سلولی تشدید می‌شود و این اختلال عملکرد سلولی در هر عضوی که باشد باعث بیماری همان عضو و به‌دنبال آن  بیماری کل بدن می‌شود.

از آنجا که عملکرد این پمپ‌ها اخراج دائمی یون Na+ از سلول و وارد کردن یون K+ به داخل سلول است  لذا اولین اشکالی که به‌وجودمی‌آید احتباس یون Na+ در داخل سلول است و به دنبال این احتباس آب از طریق قانون غشای نیمه تراوا به‌علت فشار اسمزی وارد سلول می‌شود و موجب ادم یا ورم داخل سلولی می‌شود( که این ادم داخل سلولی اولین مرحله آسیب سلولی است) و این ادم در داخل ارگانل‌ها یا اندامک‌های داخل سلولی مثل میتوکندری‌ها که مسئول تولیدATP  هستند،نیز اتفاق می‌افتد و لذا روند کاهش انرژی سلولی باز هم ادامه می‌یابد و در نتیجه عملکرد ارگانلی و سلولی و در نتیجه بافتی و دستگاهی به درجات مختلفی می‌تواند تحت تاثیر قرار گرفته و مختل شود.

با توجه به اینکه بدن انسان از موی سر گرفته تا ناخن پا، از واحد‌های مستقل کوچکی به نام سلول تشکیل یافته و عملکرد صحیح این اجزا ضامن سلامت کل بدن است و عدم کارکرد صحیح این واحد‌های مستقل تعریف بیماری‌هاست و فعل درست این اجزا به شدت وابسته به قوت است، لذا کمبود انرژی در سطح سلولی و اورگانلی و حتی مولکولی می‌تواند موجب اختلال کارکرد‌های سلولی،اورگانلی و مولکولی و بروز بیماری‌های مختلف با توجه به ژنتیک فرد بشود، به‌طور مثال در بیماری‌ای مانند دیابت، کمبود انرژی سلولی موجب اختلال عملکرد غشا سلولی‌می‌شود که در نتیجه‌ کارکرد گیرنده‌های انسولینی در دیواره‌ی سلول مختل شده و بنابراین قند خون بالا می‌رود و یا در نتیجه‌ی اختلال عملکرد لیزوزوم‌ها مکانیسم‌های میکروب کشی در سلول‌های ایمنی فرد دیابتیک مختل می‌شود و فرد دیابتیک مستعد ابتلا به بیماری‌های عفونی باکتریایی می‌گردد.

از طرفی اختلال عملکرد میتوکندری‌ها موجب کاهش مضاعف تولید انرژی سلولی در بیمار دیابتی می‌شود.

از نظر طب سنتی سبب اولیه بروز بیماری‌ها، عدم مراعات قوانین کلیه  و قواعد سته‌ی ضروریه مقرره در حفظ صحت و تجاوز از حد لایق می‌باشد

 

 

  • اسباب جزئيه ممرضه:
  • ۱- سوء مزاج
  • ۲- مرض تركيب
  • ۳- تفرق اتصال
  • سوء مزاج:
  • حار
  • بارد
  • يابس
  • رطب
  • علل امراض حار:
  • حركت غير مفرط در قلت و ضعف – كثرت و قوت
  • ملاقات مسخن بالفعل نه بحد افراط
  • ملاقات مسخن بالقوه
  • عفونت
  • سده
  • اسباب امراض بارد:
  • ملاقات برودت بالفعل
  • ملاقات برودت بالقوه
  • قلت اكل في الغايه
  • افراط اكل
  • تكاثف مفرط
  • حركت مفرط
  • سكون مفرط
  • گشاده شدن مسام به افراط
  • اسباب امراض يابس:
  • ملاقات يابس بالفعل
  • ملاقات يابس بالقوه
  • قلت اكل
  • حركت مفرط
  • اسباب امراض رطب:
  • ملاقات مرطب بالفعل
  • ملاقات مرطب بالقوه
  • قلت اكل
  • سكون مفرط
  • از تركيب اسباب مفرده اسباب امراض امزجه‌ی مركبه ظاهر مي‌گردد مانند جمع شدن حرارت و رطوبت يا يبوست
  • برای تسبب اسباب سه شرط  لازم است:
  • توفير مقدار سبب فاعلي
  • طول ملاقات او بدن را
  • استعداد بدن مر قبول آن‌را
  • انواع مرض تركيب:
  • خلقت
  • عدد
  • مقدار
  • وضع
  • امراض خلقت:
    مرض شكل
    مرض مجاري
    مرض اوعيه
    مرض سطح
    مرض تعداد
    مرض وضع
  • تفرق اتصال
  • در اين مرض، پيوستگي طبيعي اندام از بين مي‌رود و در آن‌ها گسستگي و فاصله ايجاد مي‌شود
  • در اعضاء مفرد مانند شكستگي يك استخوان
  • در اعضاء مركب مانند قطع انگشت

تغيير در هوا

  • تغيير در كيفيت هوا شامل گرمي، سردي ،خشكي، تري
  • تغييردرجوهر هوا شامل ايجاد فساد و تعفن در آن : آلودگی هوا با سرب یا سایر عوامل

خصوصيات هوا تابع شرايط فصول،باد‌ها،نزديكي به كوه‌هاو دريا‌ها خاك و محل زندگيست

طبیب‌ می‌تواند با ارائه‌ی یک برنامه‌ی غذایی مناسب بر اساس طبع، سن، شغل و سایر شرایط بیمار و همچنین ارائه‌ی دستور‌العمل‌های نوع و ترکیب مناسب غذا‌ها با هم وبا در نظر گرفتن تاثیر مصلحات در تعدیل غذا‌ها و در کنار آن دستورات لازم برای رعایت سایر سته‌ی ضروریه موجبات حفظ سلامت و همچنین بازگشت به سلامتی در صورت بروز بیماری را فراهم کند.